Doç. Dr. Hanifi ÜÇPUNAR

10.10.2025 14:59 Doç. Dr. Hanifi ÜÇPUNAR

Ayak Bileği Artrodezi (Dondurma Ameliyatı): 10 Kritik Aşamada Kalıcı Çözüm Rehberi

Ayak bileği artrodezi, yani halk arasında bilinen adıyla ayak bileği dondurma ameliyatı, ileri derecede kireçlenme, deformasyon veya travma sonrası gelişen kalıcı ağrılara karşı uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Bu ameliyatın amacı, ağrısız, sağlam ve dengeli bir ayak bileği elde etmektir. İşte ameliyat sürecini adım adım anlamanı sağlayacak 10 önemli aşama:

1. Ameliyat Endikasyonunun Belirlenmesi

Ayak bileği artrodezi, genellikle şu durumlarda önerilir:

Travma sonrası gelişen posttravmatik artroz
Romatoid artrit veya diğer iltihaplı eklem hastalıkları
Şeker hastalığına (diyabete) bağlı Şarko eklemler
Daha önce başarısız olmuş protez veya kırık cerrahileri
Konservatif (ameliyatsız) tedavilere rağmen devam eden şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı

Bu evrede detaylı klinik muayene, yük altında çekilen röntgenler ve gerekirse BT veya MR görüntüleme yapılır.

2. Preoperatif (Ameliyat Öncesi) Hazırlık

Hasta ameliyat öncesi dönemde şu yönlerden hazırlanır:

Kan tahlilleri, EKG ve anestezi muayenesi yapılır.
Damar-dolaşım değerlendirmesi özellikle diyabetik hastalarda çok önemlidir.
Ameliyat sonrası yük veremeyeceği için destek ekipmanları (walker, koltuk değneği) önceden planlanır.

3. Ameliyat Planlaması ve Cerrahi Seçimi

Ayak bileği artrodezi üç farklı yöntemle yapılabilir:

Açık cerrahi (open artrodez)
Artroskopik artrodez (kapalı yöntem)
Eksternal fiksatör (dış iskelet sistemi) ile artrodez

Cerrah, hastanın kemik yapısı, deformite yönü ve yumuşak doku durumu gibi kriterlere göre yöntemi belirler.

4. Anestezi ve Pozisyonlama

Ameliyat genellikle spinal veya genel anestezi altında yapılır.
Hasta sırtüstü pozisyonda, ayak uygun pozisyonda sabitlenerek ameliyat masasına yerleştirilir.

5. Eklem Yüzeylerinin Temizlenmesi

Artrodezde ilk adım, hasarlı kıkırdak yüzeylerin tamamen temizlenmesidir.
Bu sayede iki kemik yüzey (tibia ve talus) çıplak kemik yüzeyiyle birbirine temas eder ve kaynama sağlanır.

6. Ayak Pozisyonunun Ayarlanması

Ameliyatın en kritik aşamalarından biridir.
Ayak:

Nötral pozisyonda (ne yukarı ne aşağı)
5–10 derece dışa rotasyonda
Hafif valgusta (dışa doğru eğimle)
sabitlenir.
Bu pozisyon, yürüyüşün dengeli ve ağrısız olması için hayati önem taşır.

7. Fiksasyon (Kaynatma) Aşaması

Kemiğin kaynamasını sağlamak için farklı tespit yöntemleri kullanılır:

Vida (screw)
Plak
Intramedüller çivi (çubuk)
Eksternal fiksatör (dış iskelet)

Cerrah, deformitenin düzeltme gereksinimine göre en uygun sistemi seçer.

8. Greft Kullanımı

Kaynamayı desteklemek amacıyla genellikle kemik grefti kullanılır.
Bu greftler:

Hastanın kendi kalçasından alınabilir (oto-greft)
Hazır biyolojik greft veya sentetik materyaller de kullanılabilir.

9. Ameliyat Sonrası Süreç ve Rehabilitasyon

Ameliyat sonrası ilk 24 saat ağrı kontrolü ve damar dolaşımı izlenir.
Alçı veya walker bot ile tespit yapılır.
İlk 6–8 hafta yük verilmez.
Takiben röntgen kontrolüyle kemik kaynaması gözlenirse kademeli olarak yük verilmeye başlanır.
Fizyoterapi süreciyle yürüme eğitimi ve kas güçlendirme programı uygulanır.

10. Uzun Dönem Takip ve Yaşam Kalitesi

Artrodez sonrası:

Ağrılar büyük oranda ortadan kalkar.
Ayak bileği hareketi kaybolsa da yürüyüş dengesi korunur.
Komşu eklemlerde ilerleyen yıllarda kısmi artroz gelişebilir.
Uygun tabanlık ve ayakkabı seçimiyle hasta aktif ve ağrısız yaşamına dönebilir.

🩺 Sonuç

Ayak bileği artrodezi, modern ortopedi cerrahisinde ağrıyı ortadan kaldırmak ve fonksiyonu yeniden kazandırmak için güvenilir bir yöntemdir.
Her aşaması titizlikle planlanmalı, hasta da ameliyat sonrası sürece aktif şekilde dahil olmalıdır.

📍 Bölgedeki Hastalarımıza Özel Bilgilendirme

Bursa merkezli kliniğimiz, Bilecik, Kütahya, Eskişehir, Balıkesir, Çanakkale, Yalova ve İstanbul illerinden gelen hastalar için kolay ulaşılabilir konumdadır.
Modern ortopedi ve travmatoloji cerrahisi ile osteoporotik kırık yönetimi, kalça–omurga kırıkları, kemik sağlık danışmanlığı ve kişiye özel egzersiz-beslenme planları sunuyoruz.

👨‍⚕️ Hekim Bilgileri

Doç. Dr. Hanifi Üçpunar – Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Marmara Ü. Tıp (İngilizce) • Baltalimanı EAH (Uzmanlık) • Omurga Cerrahisi Fellowship • Baltalimanı EAH (Doçentlik)