Bacakta fark edilen her şişlik veya kitle kanser anlamına gelmez. Yağ bezesi, kas içi kanama, kist, enfeksiyon ve iyi huylu kemik tümörleri de bacakta kitle oluşturabilir. Bununla birlikte giderek büyüyen, derin yerleşimli, sert veya geçmeyen bir kitle mutlaka değerlendirilmelidir.
Bacak tümörleri; kemikten, kaslardan, yağ dokusundan, damarlardan, sinirlerden veya diğer bağ dokularından kaynaklanabilir. İyi huylu tümörler çoğunlukla yavaş büyür ve başka organlara yayılmaz. Kötü huylu kemik ve yumuşak doku tümörleri ise çevre dokulara ilerleyebilir ve vücudun başka bölgelerine yayılabilir.
Erken ve doğru değerlendirme yalnızca tanının erken konulmasını sağlamaz. Tümörün yanlış yerden kesilmesini, plansız biyopsiyi ve sonradan uygulanacak uzuv koruyucu ameliyatın zorlaşmasını da önleyebilir.
Bacak Tümörü Nedir?
Bacak tümörü, kalça ile ayak arasında bulunan kemik veya yumuşak dokulardaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucunda oluşan anormal doku kitlesidir.
Bacakta tümör gelişebilen başlıca yapılar şunlardır:
- Uyluk kemiği
- Kaval kemiği
- Baldır kemiği
- Ayak ve ayak bileği kemikleri
- Kas dokusu
- Yağ dokusu
- Tendon ve bağ dokuları
- Sinirler
- Kan damarları
- Cilt altı dokular
Kemik tümörleri ile yumuşak doku tümörlerinin tanı ve tedavi süreçleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle “bacağımda tümör var” ifadesinden önce kitlenin hangi dokudan kaynaklandığının belirlenmesi gerekir.
Bacakta Her Kitle Tümör müdür?
Hayır. Bacakta görülen her şişlik tümör değildir.
Kitle görünümüne yol açabilecek durumlar arasında şunlar bulunur:
- Kas içi kanama
- Travma sonrası hematom
- Enfeksiyon ve apse
- Baker kisti
- Ganglion kisti
- Varis ve damar genişlemeleri
- Yağ bezesi
- Kas fıtığı
- Kemik çıkıntıları
- İltihabi hastalıklar
Ancak görünümüne bakılarak bir kitlenin iyi veya kötü huylu olduğuna kesin karar verilemez. Kesin değerlendirme muayene ve uygun görüntüleme yöntemleriyle yapılmalıdır.
Bacak Tümörlerinin Belirtileri Nelerdir?
Bacak tümörlerinin belirtileri tümörün kemikte veya yumuşak dokuda bulunmasına, büyüklüğüne ve çevresindeki yapılara yaptığı baskıya göre değişir.
Bacakta Geçmeyen Ağrı
Kemik tümörlerinde en sık görülen şikâyetlerden biri ağrıdır.
Başlangıçta yalnızca hareket sırasında oluşan ağrı zamanla:
- Dinlenirken devam edebilir.
- Gece uykudan uyandırabilir.
- Ağrı kesicilere rağmen sürebilir.
- Giderek şiddetlenebilir.
- Yürüme sırasında topallamaya neden olabilir.
Gece ağrısı tek başına kanser anlamına gelmez. Ancak açıklanamayan, giderek artan ve haftalar boyunca devam eden ağrı araştırılmalıdır.
Bacakta Şişlik veya Ele Gelen Kitle
Yumuşak doku tümörlerinde ilk belirti çoğu zaman ele gelen şişliktir. Kitle başlangıçta ağrısız olabilir.
Aşağıdaki özelliklerden biri bulunuyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Kitlenin giderek büyümesi
- Kasların derininde hissedilmesi
- Sert veya hareketsiz olması
- Yeniden ortaya çıkması
- Ağrı veya uyuşmaya neden olması
- Ciltte gerilme oluşturması
- Damar veya sinire baskı belirtileri meydana getirmesi
Küçük bir kitlenin kötü huylu olması mümkün olduğu gibi büyük bir kitlenin iyi huylu olması da mümkündür. Bu nedenle yalnızca büyüklüğe göre karar verilmez.
Hareket Kısıtlılığı
Diz, kalça veya ayak bileğine yakın yerleşen tümörler eklem hareketlerini kısıtlayabilir.
Hasta:
- Dizi tam bükemeyebilir.
- Kalça hareketlerinde zorlanabilir.
- Merdiven çıkarken ağrı hissedebilir.
- Uzun yürüyüşlerde zorlanabilir.
- Spor yapamaz hâle gelebilir.
Topallama
Özellikle çocuklarda açıklanamayan topallama, kemik ağrısı veya tek bacak üzerine basmak istememe önemli olabilir.
Bu şikâyetler çoğunlukla tümör dışındaki nedenlerden kaynaklansa da uzun sürüyorsa muayene edilmelidir.
Kendiliğinden veya Hafif Travmayla Kırık
Kemik tümörü kemiğin taşıma gücünü azaltabilir. Bunun sonucunda normalde kırık oluşturmayacak hafif bir hareket veya düşmeyle kırık meydana gelebilir.
Bu duruma patolojik kırık adı verilir.
Patolojik kırık bazen kemik tümörünün ilk bulgusu olabilir. Böyle bir durumda yalnızca kırığın tespit edilmesi yeterli değildir; kırığa neden olan kemik lezyonu da araştırılmalıdır.
Sinir ve Damar Basısı Bulguları
Büyüyen bir yumuşak doku kitlesi sinirlere veya damarlara baskı yapabilir.
Bunun sonucunda:
- Uyuşma
- Karıncalanma
- Elektriklenme
- Kas güçsüzlüğü
- Ayakta renk değişikliği
- Bacakta dolaşım bozukluğu
- Şişlik
gelişebilir.
Cilt Değişiklikleri
Yüzeye yakın ve büyük tümörlerde:
- Ciltte gerilme
- Damarların belirginleşmesi
- Renk değişikliği
- Isı artışı
- Yara açılması
- Kanama
görülebilir.
Hangi Bacak Kitleleri Daha Dikkatli Değerlendirilmelidir?
Aşağıdaki özelliklere sahip kitlelerde ortopedi değerlendirmesi önerilir:
- Hızla büyüyen kitle
- Haftalar içinde belirginleşen şişlik
- Kasın derininde bulunan kitle
- Sert ve çevre dokulara yapışık kitle
- Gece ağrısı oluşturan kitle
- Daha önce çıkarıldıktan sonra tekrarlayan kitle
- Uyuşma veya güç kaybına neden olan kitle
- Belirgin travma olmadan ortaya çıkan şişlik
- Çocuk veya genç hastada büyüyen kemik şişliği
- Röntgende kemik tümörü şüphesi bulunan lezyon
Bacakta yeni fark edilen bir kitlenin ağrısız olması, önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Bacakta Görülen İyi Huylu Kemik Tümörleri
İyi huylu kemik tümörleri başka organlara yayılmaz. Ancak bazıları kemiği zayıflatabilir, büyüyebilir veya çevresindeki dokulara zarar verebilir.
Osteokondrom
Osteokondrom, kemik yüzeyinden dışarı doğru büyüyen ve üzerinde kıkırdak yapı bulunan iyi huylu bir kemik tümörüdür.
Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde fark edilir. Diz çevresi, uyluk kemiği ve kaval kemiğinde görülebilir.
Şu durumlarda tedavi gerekebilir:
- Ağrı oluşturması
- Sinir veya damara baskı yapması
- Eklem hareketini kısıtlaması
- Şekil bozukluğuna neden olması
- Büyüme tamamlandıktan sonra büyümeye devam etmesi
- Kıkırdak başlığında şüpheli değişiklik bulunması
Enkondrom
Enkondrom, kemik içindeki kıkırdak dokudan kaynaklanan iyi huylu bir lezyondur.
Çoğu zaman tesadüfen saptanır. Ağrı oluşturmayan ve şüpheli görüntüleme bulgusu bulunmayan lezyonlar takip edilebilir.
Basit Kemik Kisti
Basit kemik kistleri daha çok çocuk ve gençlerde görülür. Kemiğin içini zayıflatarak patolojik kırığa neden olabilir.
Anevrizmal Kemik Kisti
Anevrizmal kemik kisti iyi huylu olmasına rağmen hızlı büyüyebilir, kemiği genişletebilir ve çevre dokulara zarar verebilir.
Tedavide küretaj, kemik grefti, özel ilaç uygulamaları veya farklı cerrahi yöntemler kullanılabilir.
Nonossifiye Fibrom
Çocuklarda sık görülen iyi huylu kemik lezyonlarından biridir. Küçük lezyonlar çoğunlukla takip edilir.
Kemiğin büyük bölümünü kaplayan lezyonlarda kırık riski değerlendirilmelidir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü
Dev hücreli tümör çoğunlukla iyi huyludur; ancak bulunduğu kemiği agresif biçimde tahrip edebilir ve tedaviden sonra tekrarlayabilir.
Genellikle büyüme plakları kapanmış genç erişkinlerde, diz çevresindeki kemiklerde görülür.
Tedavide:
- Küretaj
- Yüksek hızlı burr uygulaması
- Lokal yardımcı yöntemler
- Kemik çimentosu
- Kemik grefti
- Seçilmiş hastalarda geniş rezeksiyon
kullanılabilir.
Bacakta Görülen Kötü Huylu Kemik Tümörleri
Primer kötü huylu kemik tümörleri nadirdir. Ancak erken tanı ve doğru tedavi planlaması büyük önem taşır.
Osteosarkom
Osteosarkom en sık çocuklar, ergenler ve genç erişkinlerde görülür.
Bacakta özellikle:
- Diz üstündeki uyluk kemiği
- Diz altındaki kaval kemiği
sık tutulan bölgelerdir.
Belirtiler arasında:
- Giderek artan ağrı
- Şişlik
- Topallama
- Hareket kısıtlılığı
- Patolojik kırık
bulunabilir.
Tedavide çoğunlukla kemoterapi ve cerrahi birlikte uygulanır.
Ewing Sarkomu
Ewing sarkomu çocuk ve gençlerde görülen kötü huylu bir tümördür. Kemikten veya çevresindeki yumuşak dokudan kaynaklanabilir.
Ağrı ve şişliğe ek olarak bazı hastalarda:
- Ateş
- Halsizlik
- Kilo kaybı
- Topallama
- Kansızlık
görülebilir.
Enfeksiyonla karıştırılabildiği için görüntüleme ve biyopsi ile kesin tanı gerekir.
Kondrosarkom
Kondrosarkom, kıkırdak oluşturan hücrelerden kaynaklanan kötü huylu kemik tümörüdür.
Daha çok erişkinlerde görülür. Kalça çevresi ve uyluk kemiği tutulabilir.
Tedavi tümörün alt tipine ve derecesine göre değişir. Birçok kondrosarkom türünde cerrahi temel tedavidir.
Kemik Metastazları
Bacak kemiğindeki kötü huylu lezyon her zaman kemikte başlamış bir kanser değildir.
Meme, akciğer, böbrek, tiroit ve prostat gibi organlardaki kanserler kemiğe yayılabilir.
Kemik metastazı:
- Şiddetli ağrıya
- Kemiğin zayıflamasına
- Patolojik kırığa
- Yürüme kaybına
neden olabilir.
Kırık oluşmadan önce riskli kemiğin cerrahi olarak güçlendirilmesi bazı hastalarda hareket kabiliyetinin korunmasını sağlayabilir.
Bacakta Görülen Yumuşak Doku Tümörleri
Yumuşak doku tümörleri kas, yağ, sinir, damar ve bağ dokularından kaynaklanabilir.
Lipom
Lipom, yağ dokusundan kaynaklanan iyi huylu bir kitledir.
Çoğunlukla:
- Yumuşak
- Hareketli
- Yavaş büyüyen
- Ağrısız
bir yapıdadır.
Her yağ içerikli kitle basit lipom değildir. Derin yerleşimli, hızla büyüyen, ağrı oluşturan veya görüntülemede düzensiz özellik gösteren kitleler ayrıntılı değerlendirilmelidir.
Sinir Kılıfı Tümörleri
Schwannom ve nörofibrom gibi tümörler sinirlerden kaynaklanabilir.
Sinire bası oluştuğunda:
- Elektriklenme
- Uyuşma
- Hassasiyet
- Kas güçsüzlüğü
görülebilir.
Hemanjiyom ve Damar Kökenli Kitleler
Damar yapılarından kaynaklanan kitleler ağrı, şişlik ve ciltte renk değişikliğine neden olabilir.
Bu kitlelerde biyopsi veya cerrahi öncesinde damar yapısının görüntüleme ile belirlenmesi önemlidir.
Yumuşak Doku Sarkomları
Yumuşak doku sarkomları nadir görülen kötü huylu tümörlerdir. Bacak ve uyluk, sık görüldükleri bölgeler arasındadır.
Başlangıçta yalnızca ağrısız bir kitle şeklinde ortaya çıkabilir. Tümör büyüdükçe ağrı, hareket kısıtlılığı veya sinir-damar basısı gelişebilir.
Bacakta görülebilen yumuşak doku sarkomları arasında:
- Liposarkom
- Sinovyal sarkom
- Leiomyosarkom
- Pleomorfik sarkom
- Rabdomyosarkom
- Miksöfibrosarkom
bulunabilir.
Kesin tümör tipi yalnızca görüntülemeyle değil, biyopsi ve patolojik incelemeyle belirlenir.
Çocuklarda Bacak Tümörü Belirtileri
Çocuklarda bacak ağrılarının büyük bölümü tümöre bağlı değildir. Büyüme ağrıları, spor yaralanmaları ve enfeksiyonlar daha sık görülür.
Ancak şu durumlarda değerlendirme önerilir:
- Tek bacakta sürekli ağrı
- Geceleri artan ve uykudan uyandıran ağrı
- Ele gelen şişlik
- Açıklanamayan topallama
- Hareket kısıtlılığı
- Hafif travmayla kırık
- Ağrıya ateş veya kilo kaybının eşlik etmesi
- Şikâyetlerin giderek artması
Büyüme ağrıları genellikle iki bacakta görülür, şişlik oluşturmaz ve gündüz belirgin hareket kaybına neden olmaz. Tek taraflı, giderek artan ve şişlikle birlikte bulunan ağrı “büyüme ağrısı” olarak kabul edilmemelidir.
Bacak Tümörü Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı süreci belirli bir sırayla yürütülmelidir.
Genellikle şu aşamalar izlenir:
- Hastanın öyküsünün alınması
- Ayrıntılı fizik muayene
- Uygun görüntüleme yöntemlerinin seçilmesi
- Tümörün yayılımının değerlendirilmesi
- Biyopsinin planlanması
- Patolojik tanının konulması
- Tedavi planının oluşturulması
Röntgen
Kemik kaynaklı bir problem düşünülüyorsa ilk görüntüleme yöntemi çoğunlukla röntgendir.
Röntgen ile:
- Lezyonun kemikteki yeri
- Kemik yapım veya yıkım özelliği
- Kemiğin dış tabakasındaki hasar
- Çevrede yeni kemik oluşumu
- Patolojik kırık
- Lezyonun agresif görünümü
değerlendirilebilir.
Röntgen, birçok kemik tümöründe tanı sürecinin temelini oluşturur.
Manyetik Rezonans Görüntüleme
MR, kemik ve yumuşak doku tümörlerinin çevre yapılarla ilişkisini göstermede önemlidir.
MR ile:
- Tümörün gerçek boyutu
- Kaslar arasındaki yayılımı
- Eklemle ilişkisi
- Sinir ve damar yapılarına yakınlığı
- Kemik iliği içindeki uzanımı
- Çevresindeki ödem
- Cerrahi sınırlar
değerlendirilebilir.
Şüpheli bir kitlede biyopsiden önce uygun MR görüntülerinin alınması çoğu zaman önemlidir.
Bilgisayarlı Tomografi
BT özellikle kemik yapısının ayrıntılı değerlendirilmesinde kullanılır.
Ayrıca kötü huylu tümör şüphesinde akciğerlerin değerlendirilmesi amacıyla göğüs BT incelemesi istenebilir. Bunun nedeni bazı kemik ve yumuşak doku sarkomlarının akciğere yayılabilmesidir.
Ultrasonografi
Yüzeyel kitlelerde ultrasonografi ile:
- Kitlenin katı veya sıvı içerikli olup olmadığı
- Cilt altındaki derinliği
- Damar yapılarıyla ilişkisi
- Kanlanması
değerlendirilebilir.
Ultrason bulgusu tek başına her zaman kesin tanı koydurmaz.
PET-BT ve Kemik Sintigrafisi
Kötü huylu tümörlerde hastalığın başka bölgelere yayılıp yayılmadığını araştırmak amacıyla seçilmiş hastalarda PET-BT veya kemik sintigrafisi kullanılabilir.
Her hastada bu incelemelerin tamamına ihtiyaç duyulmaz.
Biyopsi Nedir?
Biyopsi, tümörden doku örneği alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesidir. Tümörün kesin türü ve derecesi çoğu zaman biyopsi sonucunda belirlenir.
Biyopsi yöntemleri şunlardır:
- Kalın iğne biyopsisi
- İnce iğne aspirasyonu
- Açık insizyonel biyopsi
- Kitlenin tamamının çıkarıldığı eksizyonel biyopsi
Kemik ve yumuşak doku tümörlerinde çoğunlukla görüntüleme eşliğinde kalın iğne biyopsisi tercih edilir. Ancak yöntem tümörün yerine ve özelliklerine göre belirlenir.
Biyopsi Neden Ameliyat Gibi Planlanmalıdır?
Tümör biyopsisi rastgele bir noktadan yapılmamalıdır.
Biyopsi yolu:
- Daha sonraki ameliyat kesisiyle birlikte çıkarılabilecek şekilde seçilmelidir.
- Sinir ve damar yapılarını kirletmemelidir.
- Sağlam kas bölmelerine gereksiz geçiş yapmamalıdır.
- Eklem içine girilmemelidir.
- Tümör hücrelerinin farklı dokulara taşınma riskini azaltmalıdır.
Yanlış yerden yapılan biyopsi veya tümör olduğu bilinmeden gerçekleştirilen plansız çıkarma işlemi, sonraki uzuv koruyucu ameliyatı zorlaştırabilir.
Bu nedenle kötü huylu tümör olasılığı bulunan bir kitlenin biyopsisi, kesin cerrahi tedaviyi planlayacak ekip tarafından veya bu ekiple görüşülerek yapılmalıdır.
Bacakta Kitle Doğrudan Çıkarılmalı mıdır?
Her kitle muayene edilir edilmez doğrudan çıkarılmamalıdır.
Küçük, yüzeyel ve iyi huylu olduğu düşünülen bazı kitleler doğrudan çıkarılabilir. Ancak büyük, derin, büyüyen veya görüntülemede şüpheli bulunan bir kitlede önce MR ve biyopsi gerekebilir.
“Önce çıkaralım, patolojiye gönderelim” yaklaşımı kötü huylu tümör şüphesi bulunan kitlelerde doğru olmayabilir.
Kitlenin kapsülü açılırsa veya tümör hücreleri çevre dokulara yayılırsa daha geniş bir ikinci ameliyat, radyoterapi veya bazı durumlarda uzuv kaybı riski ortaya çıkabilir.
Bacak Tümörlerinin Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi şu özelliklere göre belirlenir:
- Tümörün iyi veya kötü huylu olması
- Kemik veya yumuşak dokudan kaynaklanması
- Patolojik alt tipi
- Tümörün derecesi
- Boyutu
- Sinir ve damarlarla ilişkisi
- Başka organlara yayılıp yayılmaması
- Hastanın yaşı
- Genel sağlık durumu
- Kırık riski
- Uzvun fonksiyonunun korunabilmesi
Tedavi planı gerektiğinde ortopedik onkoloji, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji, radyoloji ve plastik cerrahi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle oluşturulur.
İyi Huylu Bacak Tümörlerinin Tedavisi
Her iyi huylu tümör ameliyat edilmez.
Takip edilebilecek lezyonlarda:
- Belirli aralıklarla muayene
- Kontrol röntgeni
- Gerektiğinde MR
yapılabilir.
Ameliyat şu durumlarda düşünülebilir:
- Ağrı
- Hızlı büyüme
- Patolojik kırık riski
- Sinir veya damar basısı
- Eklem hareketinde kısıtlanma
- Şekil bozukluğu
- Tanıda belirsizlik
- Kötü huylu dönüşüm şüphesi
Cerrahide lezyonun türüne göre küretaj, kemik grefti, kemik çimentosu, plak-vida ile güçlendirme veya kitlenin geniş şekilde çıkarılması uygulanabilir.
Kötü Huylu Bacak Tümörlerinin Tedavisi
Kötü huylu kemik ve yumuşak doku tümörlerinde temel tedaviler şunlardır:
- Cerrahi
- Kemoterapi
- Radyoterapi
- Seçilmiş tümörlerde hedefe yönelik tedaviler
Tedavilerin sırası tümörün türüne göre değişir.
Örneğin osteosarkom ve Ewing sarkomunda kemoterapi cerrahiden önce ve sonra uygulanabilir. Bazı yumuşak doku sarkomlarında cerrahiye radyoterapi eklenebilir.
Yumuşak doku sarkomlarında tedavi; tümörün derecesine ve evresine göre cerrahi, radyoterapi ve bazı hastalarda kemoterapinin farklı kombinasyonlarını içerebilir.
Uzuv Koruyucu Tümör Ameliyatı Nedir?
Uzuv koruyucu cerrahide amaç, tümörü sağlam cerrahi sınırlarla çıkarırken bacağın mümkün olan en yüksek işlevini korumaktır.
Cerrahi sırasında:
- Tümör çevresindeki güvenli doku sınırıyla birlikte çıkarılır.
- Ana damar ve sinirler mümkünse korunur.
- Çıkarılan kemik ve eklem bölümü yeniden yapılandırılır.
- Kas ve tendonların devamlılığı mümkün olduğunca sağlanır.
Oluşan kemik kaybı şu yöntemlerle tamamlanabilir:
- Tümör protezi
- Modüler protez
- Kemik grefti
- Özel üretim implant
- Plak ve vida sistemleri
- Biyolojik rekonstrüksiyon
- Protez ve kemik greftinin birlikte kullanılması
Günümüzde uygun hastaların önemli bir bölümünde amputasyon yerine uzuv koruyucu cerrahi uygulanabilir.
Tümör Protezi Nedir?
Tümör protezi, tümör nedeniyle geniş bir kemik veya eklem bölümü çıkarıldığında oluşan boşluğu doldurmak amacıyla kullanılan özel protez sistemidir.
Özellikle:
- Diz çevresi
- Uyluk kemiğinin üst kısmı
- Kaval kemiğinin üst kısmı
- Kalça çevresi
tümörlerinde kullanılabilir.
Tümör protezi ameliyatında yalnızca kemiğin yerine implant yerleştirilmez. Kasların, tendonların ve eklem çevresi yumuşak dokuların yeniden bağlanması da ameliyatın önemli bir bölümünü oluşturur.
Amputasyon Ne Zaman Gerekebilir?
Günümüzde tümör cerrahisinde öncelik mümkünse uzvun korunmasıdır. Bununla birlikte bazı hastalarda amputasyon gerekli olabilir.
Amputasyon şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Tümörün ana damar ve sinirleri geniş biçimde sarması
- Uzvun işlevsel olarak korunamayacak durumda olması
- Kontrol edilemeyen enfeksiyon
- Plansız ameliyatlar sonrasında geniş doku kirlenmesi
- Çok ileri tümör yayılımı
- Güvenli cerrahi sınırın başka şekilde sağlanamaması
- İşlevsiz ve sürekli ağrılı bir uzuv ortaya çıkma ihtimali
Karar yalnızca tümörün boyutuna göre verilmez. Hastanın yaşamı, tümör kontrolü ve ameliyat sonrasındaki beklenen uzuv fonksiyonu birlikte değerlendirilir.
Patolojik Kırık Gelişmeden Ameliyat Yapılabilir mi?
Kemik tümörü kemiğin önemli bölümünü zayıflatmışsa kırık oluşmadan koruyucu cerrahi yapılabilir.
Bu işlemde:
- Tümör temizlenebilir.
- Oluşan boşluk kemik çimentosu veya greftle doldurulabilir.
- Kemik plak, vida veya çivi ile güçlendirilebilir.
Özellikle metastatik kemik hastalığında kırık gelişmeden yapılan koruyucu tespit, hastanın yürüme kapasitesinin korunmasına yardımcı olabilir.
Bacak Tümörü Ameliyatı Sonrası İyileşme
İyileşme süreci yapılan ameliyatın kapsamına göre değişir.
Ameliyat sonrasında:
- Ağrı kontrolü
- Yara takibi
- Enfeksiyonun önlenmesi
- Damar ve sinir muayenesi
- Pıhtıdan korunma
- Eklem hareketlerinin korunması
- Kas gücünün yeniden kazanılması
- Yürüme eğitimi
planlanır.
Küçük ve yüzeyel bir kitlenin çıkarılmasıyla tümör protezi uygulanan geniş bir ameliyatın iyileşme süresi aynı değildir.
Bazı hastalarda erken yük vermeye izin verilebilirken kemik grefti veya biyolojik kaynama beklenen hastalarda yük verme sınırlandırılabilir.
Bacak Tümörlerinde Fizik Tedavi
Fizik tedavinin amacı:
- Eklem sertliğini önlemek
- Kas gücünü artırmak
- Yürüme dengesini geliştirmek
- Protez veya rekonstrüksiyona uyumu sağlamak
- Hastanın günlük yaşam bağımsızlığını artırmak
olarak özetlenebilir.
Rehabilitasyon programı tümörün yeri, çıkarılan kaslar, kullanılan implant ve uygulanan ek tedavilere göre kişiye özel hazırlanmalıdır.
Bacak Tümörleri Tekrarlar mı?
Bazı iyi huylu agresif tümörler ve kötü huylu tümörler tedaviden sonra tekrarlayabilir.
Tekrarlama riski:
- Tümörün türüne
- Derecesine
- Cerrahi sınırlara
- Uygulanan ek tedavilere
- Tümörün biyolojik davranışına
bağlıdır.
Bu nedenle ameliyat sonrasında düzenli takip önemlidir.
Takipte:
- Muayene
- Bacak röntgenleri
- MR
- Akciğer görüntülemesi
- Gerektiğinde diğer taramalar
kullanılabilir.
Başka Bir Yerden Yapılan Tetkiklerle Muayeneye Gelinebilir mi?
Evet. Daha önce yapılan:
- Röntgen
- MR
- BT
- PET-BT
- Patoloji raporu
- Biyopsi sonucu
- Ameliyat raporu
muayeneye getirilmelidir.
Yalnızca yazılı rapor değil, görüntülerin kendisinin de CD, taşınabilir bellek veya dijital sistem üzerinden erişilebilir olması değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Daha önce biyopsi veya ameliyat yapılmışsa biyopsinin nereden ve nasıl alındığı da önemlidir.
Bacakta Kitle Fark Eden Hasta İlk Olarak Ne Yapmalıdır?
Bacakta yeni bir kitle fark edildiğinde:
- Kitle sıkılmamalıdır.
- Masaj yapılmamalıdır.
- Kesilmeye veya boşaltılmaya çalışılmamalıdır.
- Görüntüleme yapılmadan rastgele enjeksiyon uygulanmamalıdır.
- Şüpheli kitle doğrudan plansız şekilde çıkarılmamalıdır.
İlk adım ortopedi muayenesidir. Kemik lezyonunda çoğunlukla röntgen, yumuşak doku kitlesinde ise muayene bulgularına göre ultrason veya MR planlanabilir.
Ne Zaman Gecikmeden Muayene Olmalısınız?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Bacakta giderek büyüyen kitle
- Haftalardır geçmeyen kemik ağrısı
- Gece uykudan uyandıran ağrı
- Açıklanamayan topallama
- Travma olmadan gelişen şişlik
- Hafif travmayla oluşan kırık
- Kitleyle birlikte uyuşma veya güç kaybı
- Daha önce çıkarılan kitlenin tekrarlaması
- Çocukta tek taraflı ağrı ve şişlik
- Röntgen veya MR’da tümör şüphesi belirtilmesi
Erken değerlendirme her zaman kötü huylu tümör tanısı konulacağı anlamına gelmez. Ancak ciddi bir hastalık varsa uygun tedavinin doğru zamanda planlanmasını sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Bacakta ele gelen her kitle kanser midir?
Hayır. Bacak kitlelerinin önemli bir bölümü iyi huyludur. Ancak kitlenin iyi veya kötü huylu olduğuna yalnızca dokunarak karar verilemez.
Ağrısız bacak kitlesi tehlikeli olabilir mi?
Evet. Bazı yumuşak doku sarkomları başlangıçta ağrısız bir kitle şeklinde ortaya çıkabilir. Giderek büyüyen veya derin yerleşimli kitleler değerlendirilmelidir.
Bacak tümörü kan tahlilinde çıkar mı?
Çoğu kemik ve yumuşak doku tümörünü tek başına gösteren özel bir kan testi yoktur. Kan testleri yardımcı olabilir; ancak tanı görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ile konulur.
Bacak tümörü için MR yeterli midir?
MR tümörün boyutunu ve çevre yapılarla ilişkisini gösterir; ancak kesin tümör tipini her zaman belirleyemez. Şüpheli lezyonlarda biyopsi gerekebilir.
Biyopsi tümörü yayar mı?
Uygun teknikle ve doğru plandan yapılan biyopsi tanı için gereklidir. Sorun, biyopsinin rastgele ve sonraki ameliyat dikkate alınmadan yapılmasıdır. Biyopsi yolu daha sonra tümörle birlikte çıkarılabilecek şekilde planlanmalıdır.
Bacak kitlesi biyopsi yapılmadan çıkarılabilir mi?
Küçük ve yüzeyel olduğu açıkça düşünülen bazı kitleler çıkarılabilir. Büyük, derin veya şüpheli kitlelerde ise önce görüntüleme ve planlı biyopsi yapılması daha güvenlidir.
İyi huylu kemik tümörü ameliyat edilir mi?
Ağrı, büyüme, kırık riski, şekil bozukluğu veya tanı şüphesi yoksa bazı iyi huylu tümörler takip edilebilir. Ameliyat kararı lezyonun özelliklerine göre verilir.
Bacak tümörü ameliyatında bacak kesilir mi?
Çoğu hastada amaç uzuv koruyucu cerrahidir. Tümör güvenli sınırlarla çıkarılarak oluşan kemik veya eklem kaybı protez ya da farklı rekonstrüksiyon yöntemleriyle tamamlanabilir. Amputasyon yalnızca seçilmiş ileri durumlarda gerekir.
Tümör proteziyle yürümek mümkün müdür?
Hastanın tümörünün yeri, çıkarılan kaslar, protezin tipi ve rehabilitasyon sürecine bağlı olarak birçok hasta yeniden yürüyebilir. Fonksiyon düzeyi her hastada aynı değildir.
Kemik tümörü kırık yapar mı?
Evet. Kemik tümörü kemiği zayıflatarak hafif travmayla veya travma olmadan patolojik kırığa neden olabilir.
Çocuklarda bacak ağrısı tümör belirtisi olabilir mi?
Çocukluk çağındaki bacak ağrılarının çoğu tümör değildir. Ancak tek taraflı, giderek artan, gece uyandıran ve şişlik veya topallamayla birlikte olan ağrı değerlendirilmelidir.
Bacak tümörleri akciğere yayılır mı?
Bazı kötü huylu kemik ve yumuşak doku tümörleri akciğere yayılabilir. Bu nedenle tanı ve takip sırasında göğüs görüntülemesi gerekebilir.
Bursa’da Bacak Tümörü Değerlendirmesi
Bacakta kitle veya şüpheli kemik lezyonu bulunan hastalarda ilk amaç, kitlenin hemen çıkarılması değil; doğru tanının doğru sırayla konulmasıdır.
Muayene sırasında:
- Kitlenin yeri ve derinliği
- Büyüme hızı
- Kemik veya yumuşak dokudan kaynaklanması
- Sinir ve damarlarla ilişkisi
- Patolojik kırık riski
- Biyopsi gerekliliği
- Uzuv koruyucu cerrahi olasılığı
değerlendirilir.
Bursa ve çevresinden başvuran hastalar daha önce çekilmiş röntgen, MR ve diğer görüntülerini yanlarında getirebilir. Şüpheli lezyonlarda biyopsi yolu ve olası ameliyat birlikte planlanmalıdır.
Bacağınızda giderek büyüyen bir kitle, geçmeyen kemik ağrısı, gece ağrısı veya açıklanamayan şişlik varsa değerlendirmeyi geciktirmemeniz önemlidir. Doğru zamanda yapılan planlama, gereksiz işlemlerin önlenmesine ve mümkün olan hastalarda bacağın işlevini koruyan tedavilerin uygulanmasına yardımcı olabilir.
