Diz protezi ameliyatından yıllar sonra yeniden başlayan diz ağrısı, her zaman protezin gevşediği anlamına gelmez. Ancak protezin kemikle olan bağlantısının zamanla zayıflaması veya enfeksiyon gibi nedenlerle gevşemesi, yeniden değerlendirilmesi gereken önemli durumlardan biridir.
Diz protezi gevşemesi; ağrı, yürüme güçlüğü ve dizde güvensizlik hissine yol açabilir. Tedavi, gevşemenin nedenine ve derecesine göre planlanır.
Diz Protezi Gevşemesi Nedir?
Diz protezinin kemiğe tutunduğu bölgelerde zamanla bağlantının zayıflamasına protez gevşemesi denir.
Bu durum yıllar içinde gelişebileceği gibi daha erken dönemde de görülebilir. Gevşeme mekanik nedenlere bağlı olabileceği gibi enfeksiyon nedeniyle de oluşabilir. Bu iki durumun tedavisi birbirinden tamamen farklıdır.
Diz Protezi Neden Gevşer?
Protez gevşemesinin tek bir nedeni yoktur.
En sık görülen nedenler şunlardır:
- Protezin yıllar içinde aşınması
- Kemik kalitesinin azalması
- Protez çevresindeki kemikte erime (osteoliz)
- Protez çevresinde gelişen enfeksiyon
- Travma veya düşme
- Nadir olarak protezin ilk yerleşiminde oluşan sorunlar
Modern diz protezleri uzun yıllar sorunsuz kullanılabilir. Ancak hiçbir protezin ömür boyu garantiyle kullanılacağı söylenemez.
Diz Protezi Gevşemesinin Belirtileri Nelerdir?
Şikâyetler genellikle yavaş başlar ve zaman içinde artar.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yürürken artan diz ağrısı
- Ayağa kalkarken ağrı
- Merdiven çıkarken zorlanma
- Dizde boşalma hissi
- Dizde güvensizlik
- Hareket sırasında ağrı
- Şişliğin tekrar başlaması
İstirahatte hiç ağrısı olmayan bazı hastalarda yalnızca yük verirken ağrı görülebilir.
Ani başlayan şiddetli ağrı ise kırık veya enfeksiyon gibi farklı nedenleri düşündürebilir.
Her Ağrı Protezin Gevşediği Anlamına Gelir mi?
Hayır.
Diz protezi sonrası gelişen ağrının nedeni her zaman protezin gevşemesi değildir.
Ağrı;
- bel fıtığından,
- kalça hastalıklarından,
- kas-tendon problemlerinden,
- diz kapağı sorunlarından,
- bağ dokularından
kaynaklanabilir.
Bu nedenle yalnızca ağrıya bakılarak gevşeme tanısı konulamaz.
Tanı Nasıl Konur?
Öncelikle ayrıntılı muayene yapılır.
Ardından gerekirse;
- ayakta çekilen diz grafileri,
- önceki filmlerle karşılaştırma,
- kan tahlilleri,
- enfeksiyon testleri,
- gerektiğinde ileri görüntüleme yöntemleri
kullanılır.
Enfeksiyon şüphesi varsa eklem sıvısından örnek alınması gerekebilir.
Amaç yalnızca gevşeme olup olmadığını değil, gevşemenin nedenini de ortaya koymaktır.
Diz Protezi Gevşemesi Tedavi Edilmezse Ne Olur?
İlerlemiş gevşeme zamanla;
- ağrının artmasına,
- yürüme mesafesinin azalmasına,
- kemik kaybına,
- protezin yer değiştirmesine,
- revizyon ameliyatının daha zor hâle gelmesine
neden olabilir.
Bu nedenle giderek artan şikâyetlerde kontrol muayenesi geciktirilmemelidir.
Her Gevşemede Revizyon Ameliyatı Gerekir mi?
Hayır.
Şikâyeti hafif olan ve radyolojik olarak ilerleme göstermeyen bazı hastalar belirli aralıklarla takip edilebilir.
Ancak;
- belirgin gevşeme,
- sürekli ağrı,
- hareket kaybı,
- protezin yer değiştirmesi
veya - enfeksiyon
bulunuyorsa revizyon ameliyatı gündeme gelebilir.
Karar yalnızca röntgene göre verilmez. Hastanın günlük yaşamı ve şikâyetleri birlikte değerlendirilir.
Revizyon Diz Protezi Nedir?
Revizyon diz protezi, gevşemiş veya işlevini kaybetmiş protezin çıkarılarak yerine yeni protezin yerleştirilmesidir.
İlk ameliyata göre daha ayrıntılı planlama gerektirir.
Bazı hastalarda kemik kaybını desteklemek amacıyla özel implantlar veya metal augmentler kullanılabilir.
Revizyon ameliyatı her zaman ilk protezin başarısız olduğu anlamına gelmez. Modern diz protezlerinin uzun yıllar kullanılması sonrasında doğal aşınmaya bağlı revizyon gerekebilir.
Protezin Gevşemesi Önlenebilir mi?
Her gevşeme önlenemese de riski azaltmaya yardımcı olabilecek bazı öneriler vardır:
- İdeal kilonun korunması
- Düzenli kas güçlendirme egzersizleri
- Düşmelerden korunma
- Enfeksiyonların erken tedavi edilmesi
- Düzenli ortopedi kontrolleri
- Ani yüksek darbeli aktivitelerden kaçınılması
Ayrıca protezli hastaların yıllarca hiçbir şikâyeti olmasa bile belirli aralıklarla kontrol edilmesi olası sorunların erken fark edilmesini sağlayabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda ortopedi değerlendirmesi gerekir:
- Giderek artan diz ağrısı
- Daha önce olmayan boşalma hissi
- Üzerine basarken belirgin ağrı
- Dizde şekil değişikliği
- Ani gelişen şişlik
- Ateş ile birlikte ağrı
- Yara yerinde akıntı
- Düşme sonrası başlayan ağrı
Bu belirtiler protez gevşemesi dışında enfeksiyon veya protez çevresi kırığı gibi önemli sorunların da belirtisi olabilir.
Sonuç
Diz protezi gevşemesi, protezin uzun yıllar sonra aşınmasına veya daha nadir olarak enfeksiyon gibi nedenlere bağlı gelişebilen önemli bir durumdur. Ancak diz protezi sonrası ortaya çıkan her ağrı gevşeme anlamına gelmez.
Doğru tanı için ayrıntılı muayene, radyolojik incelemeler ve gerektiğinde enfeksiyon araştırması yapılmalıdır. Hafif olgularda takip yeterli olabilirken, belirgin gevşeme veya enfeksiyon gelişen hastalarda revizyon diz protezi ameliyatı gerekebilir.
Kaynaklar
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Revision Total Knee Replacement: https://orthoinfo.aaos.org/en/treatment/revision-total-knee-replacement/
- British Association for Surgery of the Knee (BASK): https://baskonline.com/
