Vidalı Omurga Ameliyatı nedir?
Spinal Enstrümantasyon ve Spinal Füzyon Nedir?
Vidalı omurga ameliyatı veya füzyon ameliyatında omurga cerrahı omurgalara vida koyar, bu vidaları birbirine rodlar yani metal çubuklar ile bağlar. Bu şekilde omurgalar hareketsiz kalır ve birbirine kaynar.
Vidalı ameliyatın temel gerekçesi; skolyoz gibi omurga eğriliklerinde düzeltilen omurganın eski haline geri dönmesini engellemek, dar kanal gibi sinir sıkışması durumlarında ise hareketi kısıtlayarak sinir sıkışması ihtimalini ortadan kaldırmaktır.
Dar kanal ameliyatında vidalamanın diğer bir amacı, sıkışan sinirleri rahatlatmak için kemiklerin alınabilmesine olanak sağlamaktır. Kemiklerin alınmasına bağlı olarak omurgada zayıflık oluşur. Hem bu zayıflığı desteklemek hem de omurgaların birbiri üzerinde kaymasını engellemek için vidalı ameliyat gerekmektedir.
Anlaşılır olması açısından platin nedir, implant nedir bilinmesi gerekmektedir.
Aşağıdaki makalede implant denilen metallere halk arasında platin denmektedir. Platin ise omurga ameliyatında kullanılan vida, rod (metal çubuk), kafes vb. tüm implantlar için kullanılan isimdir. Ayrıca kırık ameliyatlarında kullanılan plak ve vidalara, çivilere de platin denmektedir.
Spinal enstrümantasyon ise omurga vidalama işlemine denmektedir.
Vidalı omurga ameliyatında kullanılan vidalar günümüzde titanyum, titanyum alaşımları veya paslanmaz çelikten üretilmektedir.
Türkiye’de çok istisnai durumlar dışında titanyum vidalar kullanılmaktadır. Vidaları birbirine bağlayan metal çubuklar (rod) da yine titanyum veya kobalt-krom malzemeden üretilmektedir.
Bu malzemeler binlerce testten geçmiş, uzun süredir kullanılan, insan biyolojisi ile uyumlu ve normal şartlarda insan vücudundan çıkarılması gerekmeyen implantlardır. Ancak enfeksiyon gelişmesi veya implantlara bağlı rahatsızlık oluşması durumunda platin dediğimiz vida ve rodlar çıkarılabilir.
Spinal İmplant Örnekleri ve Tanımları
Plaklar
Metal platinlerdir ve genellikle titanyum alaşımlarından üretilir.
Pedikül Vidaları
Omurga vidaları, pedikül adı verilen kemik kanalının içerisine yerleştirilir.
Genişletilebilir Kafesler
İki omur arasına yerleştirilen veya tümör gibi nedenlerle çıkarılan omurun yerine kullanılan, yüksekliği ayarlanabilen kafeslerdir.
Yapay Diskler
Fıtık veya enfeksiyon gibi nedenlerle çıkarılmak zorunda kalan disk bölgesine yerleştirilir. Amaç, ilgili omurga segmentindeki hareketi korumaktır.
Metal Çubuklar (Rodlar)
Omurgaya yerleştirilen vidaları birbirine bağlamak için kullanılır.
Konektörler
İsminden de anlaşılacağı gibi rodları birbirine bağlar. Böylece çelik konstrüksiyon mantığında daha sağlam bir yapı elde edilir.
İnterbody Cihazları
Kemikler arasında veya kemiklerin yerine yerleştirilen, içinden ve etrafından yeni kemik büyümesi gerçekleşirken kemikleri destekleyen kafes benzeri yapılardır. Yeni oluşacak kemik için bir iskele görevi görürler.
Omurga Füzyonu Ne Demektir?
Spinal füzyon veya artrodez terimlerine internette rastlamış olabilirsiniz.
Füzyon veya artrodez, iki omurun birbirine kaynatılması işlemidir.
Skolyoz ameliyatlarında, kifoz ameliyatlarında, dar kanal hastalığında ve çoğu boyun fıtığı ameliyatında füzyon uygulanır.
Örneğin skolyoz ameliyatında vidalar omurgaya yerleştirilir, eğrilik düzeltilir ve omurların birbirine kaynaması için vidalar metal çubuklar (rodlar) ile birbirine bağlanır. Böylece omurgalar hareketsiz kalır ve zamanla birbirine kaynar. Amaç eğriliğin tekrar oluşmasını önlemektir.
Bu işlemlerin tamamına Enstrümantasyon + Füzyon adı verilir.
Dar kanal hastalığında ise enstrümantasyon (vidalama) ile füzyon (kemik kaynatma) ameliyatı neredeyse her zaman birlikte uygulanır. Dar kanal ameliyatında omurilik veya sinirleri sıkıştıran kemik ve yumuşak dokular çıkarılarak sinirler rahatlatılır.
Enstrümantasyon ve Füzyon Neden Birlikte Yapılır?
Spinal füzyon sırasında enstrümantasyon kullanılır çünkü kemik kaynaması sürecini kolaylaştırırken omurganın stabilitesini korur.
Bu işlemler;
- Omurgaya stabilite kazandırmak,
- Omurga deformitelerini (örneğin skolyoz) düzeltmek,
- Dekompresyon sırasında çıkarılan disk veya kemik nedeniyle oluşan boşluğu desteklemek
amacıyla uygulanır.
Her iki işlem birlikte uygulanarak ilgili omurga seviyeleri hareketsiz hale getirilir. Bu durum hastanın tamamen hareket edemeyeceği anlamına gelmez. Aksine birçok hasta, ağrıları azaldığı veya tamamen geçtiği için ameliyat sonrasında kendisini daha hareketli hissetmektedir.
Enstrümantasyon sayesinde spinal füzyon sonrasında sert dış desteklere yani korselere daha az ihtiyaç duyulur.
Nasıl ki alçı kırık kemiği iyileşene kadar sabit tutuyorsa, omurga vidaları da kemikler kaynayana kadar omurları sabit tutar. Vidalar bir anlamda iç destek görevi görür.
Günümüzde enstrümantasyon yapılan spinal füzyon ameliyatlarının büyük kısmında yapı yeterince sağlam olduğu için korse çoğu zaman yalnızca hastanın konforunu artırmak amacıyla önerilmektedir.
Füzyon olmadan yerleştirilen vida ve rodlar, kemik kaynaması gecikirse zamanla yerinden oynayabilir hatta kırılabilir. Çünkü tüm metaller tekrarlayan yüklenmeler sonucunda yorulur.
Sağlam kemik kaynaması ile desteklenmeyen implantlar üzerindeki sürekli yük, vidaların gevşemesine, çekilmesine veya metalin kırılmasına neden olabilir. Bunun sonucunda vidalar ve rodlar kırılabilir, hatta tüm yapı bozulabilir.
Bu nedenle başarılı bir kemik füzyonu, spinal füzyon ameliyatının en önemli hedeflerinden biridir.
Osteoporoz ve sigara kullanımının kemik iyileşmesini bozduğu ve füzyon başarısını azalttığı bilinmektedir.
Bu hastalarda psödofüzyon (kaynamama) görülme olasılığı daha yüksektir. Bu durum cerrahi bölgede devam eden ağrıya ve implant başarısızlığına, yani vida veya rodların gevşemesine ya da kırılmasına neden olabilir.
Günümüzde teknoloji geliştikçe spinal enstrümantasyon sistemleri de gelişmeye devam etmektedir. Özellikle hasta rahatsızlığını azaltmak amacıyla daha küçük ve daha düşük profilli implantlar geliştirilmektedir.
Bazı durumlarda sert titanyum veya metal implantlar kemiğe göre fazla rijit kalabilir ve kemikte aşınmaya neden olabilir. Bu nedenle günümüzde bazı implantlar kemiğin biyomekanik özelliklerine daha çok benzeyen polimer malzemelerden de üretilebilmektedir.
