Dev Hücreli Kemik Tümörü Nedir?
Dev hücreli kemik tümörü; genellikle başka organlara yayılmayan ancak bulunduğu kemikte agresif seyrederek kemik yıkımına neden olabilen bir kemik tümörüdür.
Tümör lokal olarak hızlı büyüyebilir, kemik korteksini inceltebilir ve çevredeki eklem ile yumuşak dokuları etkileyebilir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü Hangi Kemiklerde Görülür?
Dev hücreli kemik tümörü genellikle uzun kemiklerin ekleme yakın uç kısımlarına yerleşir. Tipik olarak kemiğin epifiz ve metafiz bölgesini etkiler.
En sık görüldüğü bölgeler şunlardır:
- Diz çevresindeki distal femur
- Diz çevresindeki proksimal tibia
- Distal radius
- Sakrum
- Proksimal humerus
Özellikle diz çevresini oluşturan femur ve tibia, dev hücreli kemik tümörünün en sık yerleştiği bölgelerdir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü Akciğere Yayılır mı?
Dev hücreli kemik tümörü çoğunlukla lokal agresif davranan bir tümördür. Bununla birlikte, iyi huylu histolojik özelliklere sahip olmasına rağmen nadiren akciğere yayılım gösterebilir.
Özellikle distal radius yerleşimli, tekrarlayan veya biyolojik olarak daha agresif davranan tümörlerde akciğer metastazı riski daha yüksek olabilir.
Bu nedenle bazı hastalarda akciğer görüntülemesi ve düzenli takip gerekebilir.
Dev Hücreli Kemik Tümörünün Belirtileri Nelerdir?
Tümör lokal olarak agresif seyrettiği için hızlı ilerleyebilir.
Hastalar en sık şu şikâyetlerle başvurur:
- Ağrı
- Şişlik
- Eklem hareketlerinde kısıtlılık
- Ele gelen kitle
- Aksama
- Kemikte zayıflamaya bağlı patolojik kırık
Ağrı başlangıçta aktiviteyle ortaya çıkabilir. Tümör büyüdükçe istirahat sırasında da devam edebilir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü Tanısı Nasıl Konulur?
Tanıda hastanın öyküsü, fizik muayenesi ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.
Başlıca kullanılan tetkikler şunlardır:
- Röntgen
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
- Gerektiğinde akciğer tomografisi
- Biyopsi
Röntgende genellikle eklem yüzeyine kadar uzanabilen, sınırları belirgin veya agresif özellikte litik bir kemik lezyonu görülür.
MR, tümörün kemik içindeki yayılımını, eklemle ilişkisini ve yumuşak dokuya uzanıp uzanmadığını değerlendirmede önemlidir.
Codman Üçgeni Görülebilir mi?
Codman üçgeni çoğunlukla hızlı büyüyen kötü huylu kemik tümörlerinde görülen bir periost reaksiyonudur.
Ancak agresif seyreden dev hücreli kemik tümörlerinde de kemiğin hızlı etkilenmesine bağlı olarak benzer periost reaksiyonları görülebilir.
Bu bulgunun görülmesi tek başına tümörün kötü huylu olduğunu göstermez. Tanı, görüntüleme bulguları ve biyopsi sonucuyla birlikte değerlendirilmelidir.
Kan Tetkikleri Tanı Koydurur mu?
Dev hücreli kemik tümöründe kan tetkikleri genellikle tanı koydurucu değildir.
Alkalen fosfataz (ALP) düzeyi çoğu hastada normal olabilir. Yüksek ALP değeri tümörün büyüklüğü, kemik döngüsündeki artış, kırık veya eşlik eden başka bir durumla ilişkili olabilir.
Bu nedenle tanıda temel yöntem görüntüleme ve biyopsidir.
Resim: Proksimal tibianın epifiz ve metafiz bölgesini etkileyen dev hücreli kemik tümörü.
Dev Hücreli Kemik Tümörü İyi Huylu mudur?
Dev hücreli kemik tümörü, güncel sınıflamalarda lokal agresif ve ara davranışlı bir kemik tümörü olarak değerlendirilir.
Histolojik olarak klasik anlamda yüksek dereceli kötü huylu bir tümör değildir. Ancak:
- Bulunduğu kemikte ciddi yıkım oluşturabilir.
- Tedaviden sonra tekrarlayabilir.
- Nadiren akciğere metastaz yapabilir.
- Çok nadiren kötü huylu dönüşüm gösterebilir.
Bu nedenle düzenli takip gerektirir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü Tedavisi
Tedavi kararı şu faktörlere göre belirlenir:
- Tümörün yerleşim yeri
- Büyüklüğü
- Eklem yüzeyine yakınlığı
- Kemik korteksinde oluşturduğu hasar
- Yumuşak dokuya uzanım bulunması
- Patolojik kırık gelişmesi
- Hastanın yaşı
- Tümörün daha önce tedavi edilip edilmediği
Kol ve bacak kemiklerinde yerleşen çoğu tümörde küretaj uygulanabilir. Küretaj sırasında tümör kemik içinden temizlenir.
Nüks riskini azaltmak amacıyla küretaj sonrasında yüksek hızlı motor, argon, fenol, hidrojen peroksit veya kemik çimentosu gibi yardımcı yöntemlerden yararlanılabilir.
Oluşan kemik boşluğu:
- Kemik grefti
- Kemik çimentosu
- Greft ve çimentonun birlikte kullanılması
ile doldurulabilir.
Kemiğin belirgin şekilde zayıfladığı durumlarda plak, vida veya başka implantlarla destekleme gerekebilir.
En Blok Rezeksiyon Ne Zaman Uygulanır?
Tümörün çok büyük olması, kemik korteksini tamamen yıkması, yumuşak dokuya yayılması veya küretajla güvenli biçimde temizlenememesi durumunda en blok rezeksiyon uygulanabilir.
En blok rezeksiyonda tümör, çevresindeki güvenli kemik ve doku sınırıyla birlikte tek parça hâlinde çıkarılır.
Bu yöntem lokal nüks riskini azaltabilir. Ancak daha büyük cerrahi gerektirmesi ve eklem fonksiyonunu etkileyebilmesi nedeniyle her hastada ilk seçenek değildir.
Denosumab Tedavisi
Denosumab, dev hücreli kemik tümöründe kullanılabilen hedefe yönelik bir ilaçtır.
Özellikle:
- Pelvis yerleşimli tümörlerde
- Omurga ve sakrum tümörlerinde
- Ameliyat edilemeyen hastalarda
- Cerrahinin ciddi fonksiyon kaybına yol açacağı durumlarda
- Büyük damar ve sinir yapılarına yakın tümörlerde
tedavi seçeneği olabilir.
Denosumab, tümör çevresinde kemik oluşumunu artırarak bazı büyük tümörlerin cerrahi olarak çıkarılmasını kolaylaştırabilir.
Ancak yalnızca küretaj planlanan hastalarda ameliyat öncesi denosumab kullanımı, tümör hücrelerinin yeni oluşan kemik içinde kalmasına ve lokal nüks riskinin artmasına neden olabilir. Bu nedenle kullanım kararı hastaya özel verilmelidir.
Sakrum ve Omurga Yerleşimli Tümörlerin Tedavisi
Sakrum ve omurga yerleşimli dev hücreli kemik tümörlerinin tedavisi daha zordur.
Bu bölgelerde cerrahi öncesinde tümörü besleyen damarların embolizasyonu yapılabilir. Embolizasyon, ameliyat sırasında kanamayı azaltmaya yardımcı olabilir.
Uygun hastalarda sinir dokularını koruyucu cerrahi uygulanabilir.
Cerrahi olarak çıkarılamayan pelvis, omurga veya sakrum tümörlerinde:
- Denosumab
- Selektif arteriyel embolizasyon
- Yakın radyolojik takip
- Bu yöntemlerin birlikte kullanılması
düşünülebilir.
Akciğer Metastazlarının Tedavisi
Dev hücreli kemik tümörünün akciğere yayılması her zaman hızlı ilerleyen kötü huylu bir hastalık anlamına gelmez.
Küçük ve büyüme göstermeyen akciğer lezyonları yakın görüntüleme takibiyle izlenebilir.
Büyüyen veya belirti oluşturan akciğer lezyonlarında:
- Cerrahi çıkarım
- Denosumab tedavisi
- Hastaya özel diğer tedaviler
değerlendirilebilir.
Radyoterapi Uygulanır mı?
Dev hücreli kemik tümöründe radyoterapi genellikle ilk tercih değildir.
Radyoterapi sonrasında kötü huylu dönüşüm riskine ilişkin endişeler bulunduğu için cerrahi, embolizasyon veya denosumab gibi tedavilerin uygulanabildiği hastalarda radyoterapiden mümkün olduğunca kaçınılır.
Ancak cerrahi ve diğer tedavi seçeneklerinin uygulanamadığı seçilmiş hastalarda radyoterapi değerlendirilebilir.
Dev Hücreli Kemik Tümörü Tekrarlar mı?
Dev hücreli kemik tümörü tedaviden sonra tekrar ortaya çıkabilir.
Lokal nüks riski özellikle ilk birkaç yıl içinde daha yüksektir. Bu nedenle hastaların düzenli röntgen ve gerektiğinde MR ile takip edilmesi gerekir.
Tedaviden uzun süre sonra ortaya çıkan hızlı büyüme, artan ağrı veya yeni kemik yıkımı kötü huylu dönüşüm açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Ancak iki yıldan sonra ortaya çıkan her nüks doğrudan kötü huylu dönüşüm anlamına gelmez.
Akademik ve Klinik Deneyim Özeti
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar, ortopedi ve travmatoloji alanında akademik ve klinik çalışmalar yürütmektedir.
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuş, ortopedi ve travmatoloji uzmanlık eğitimini Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tamamlamıştır.
Kemik tümörleri, omurga cerrahisi, eklem protezleri ve ortopedik travma alanlarında çalışmalar yapmakta; ulusal ve uluslararası bilimsel faaliyetlerde bulunmaktadır.
Bilimsel başarıları arasında “Prof. Dr. Münir Ahmet Sarpyener En İyi Uzmanlık Tezi Ödülü” ve Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi En İyi Poster Sunumu Ödülü bulunmaktadır.
Marmara Bölgesi’nden Gelen Hastalar İçin Bilgilendirme
Bursa’nın yanı sıra Balıkesir, Yalova, Kocaeli, Kütahya, Bilecik, Bandırma, Eskişehir ve İstanbul’dan gelen hastalar dev hücreli kemik tümörü ve diğer kemik tümörlerinin değerlendirilmesi için başvurabilmektedir.
Tedavi kararı; tümörün yerleşim yeri, büyüklüğü, eklem yüzeyiyle ilişkisi, kemikte oluşturduğu yıkım, nüks riski ve hastanın fonksiyonel beklentileri birlikte değerlendirilerek verilir.
İletişim ve Randevu
WhatsApp: 0507 220 62 32
Randevu ve detaylı bilgi: drhanifiucpunar.org
