Diz Protezi Sonrası Geçmeyen Ağrı

Diz protezi ameliyatından sonra ilk haftalarda ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı ve diz çevresinde sıcaklık hissedilmesi beklenebilir. Önemli olan ağrının zaman içinde azalma eğiliminde olması ve hastanın yürüme kapasitesinin giderek artmasıdır.

Ancak ağrı hiç azalmıyorsa, iyileşme başladıktan sonra yeniden artıyorsa veya ameliyattan aylar ya da yıllar sonra ortaya çıktıysa nedeninin araştırılması gerekir. Diz protezi sonrası geçmeyen ağrı her zaman protezin gevşediği veya yeniden ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Enfeksiyon, protez gevşemesi, dizde dengesizlik, hareket kısıtlılığı, kas ve tendon sorunları, sinir hassasiyeti, kalça hastalıkları veya belden kaynaklanan ağrılar benzer yakınmalara neden olabilir.

Uluslararası Ağrı Araştırmaları Derneği, ameliyattan sonra üç aydan uzun süren ağrıyı kronik ameliyat sonrası ağrı kapsamında değerlendirmektedir. Bununla birlikte ağrının süresi kadar şiddeti, yeri, başlangıç zamanı ve giderek artıp artmadığı da önemlidir.

Diz Protezi Sonrası Ağrı Ne Kadar Sürer?

Diz protezi büyük bir cerrahi girişimdir. Ameliyat sırasında kemik yüzeyleri hazırlanır, yumuşak dokular dengelenir ve protez parçaları kemiğe yerleştirilir. Bu nedenle ameliyatın hemen ardından tamamen ağrısız olmak beklenmez.

İlk günlerde daha belirgin olan ağrı genellikle haftalar içinde azalır. Şişlik, aktivite sonrasında sızlama ve gece rahatsızlığı bazı hastalarda daha uzun süre devam edebilir. İyileşme hızı yaşa, kas gücüne, ameliyat öncesindeki hareket kısıtlılığına, kilo durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir.

Ağrının beklenen seyri hakkında ayrıntılı bilgi için diz protezi ameliyatından sonra ağrılar ne kadar sürer? yazısını okuyabilirsiniz.

Hangi Ağrılar Değerlendirilmelidir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa ortopedi değerlendirmesi uygun olur:

Ameliyattan sonra ağrının hiç azalmaması

Ağrı azalırken yeniden ve belirgin şekilde artması

Üç aydan uzun süren orta veya şiddetli ağrı

Daha önce iyi çalışan diz protezinde aylar veya yıllar sonra ağrı başlaması

Gece uykudan uyandıran ve istirahatle geçmeyen ağrı

Dizde boşalma veya güvensizlik hissi

Diz hareketlerinde giderek artan kısıtlılık

Yürürken veya ayağa ilk kalkarken belirginleşen ağrı

Yeni başlayan şişlik, kızarıklık veya yara yerinden akıntı

Düşme sonrasında ortaya çıkan şiddetli ağrı ve üzerine basamama

Bu belirtilerin bulunması kesin olarak protezde ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez. Ancak ağrının nedeninin yalnızca muayene edilmeden ağrı kesicilerle bastırılması tanının gecikmesine yol açabilir.

Ağrının Başlangıç Zamanı Neden Önemlidir?

Diz protezi ameliyatından sonra ağrının ne zaman başladığı, olası nedenler hakkında önemli bilgiler verebilir.

Ameliyattan Beri Hiç Geçmeyen Ağrı

Ameliyat öncesindeki ağrı hiç değişmediyse ağrının yalnızca diz ekleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığı yeniden değerlendirilmelidir. Kalça kireçlenmesi, bel fıtığı, bel kanal daralması, sinir sıkışması veya dolaşım sorunları diz bölgesinde ağrı hissedilmesine neden olabilir.

Ameliyatın hemen ardından başlayan ve devam eden ağrılarda enfeksiyon, dizde dengesizlik, protez parçalarının konumu, diz kapağı hareketleri ve yumuşak dokular değerlendirilir.

Önce İyileşip Daha Sonra Başlayan Ağrı

Hasta ameliyattan sonra uzun süre rahat yürümüş ancak daha sonra ağrı başlamışsa protez gevşemesi, plastik ara parçanın aşınması, geç dönem enfeksiyon, düşmeye bağlı kırık veya bağ dengesizliği araştırılabilir.

Daha önce sorunsuz çalışan bir protezde yeni başlayan ağrı, yalnızca yaşlanmaya bağlanmamalıdır.

Düşme veya Zorlanma Sonrası Başlayan Ağrı

Düşme sonrasında protezin çevresindeki kemikte kırık, bağ yaralanması veya yumuşak doku hasarı gelişebilir. Şiddetli ağrı, şekil bozukluğu veya üzerine basamama bulunuyorsa hasta gecikmeden değerlendirilmelidir.

Ağrının Yeri Ne Anlatır?

Ağrının yeri tek başına kesin tanı koydurmaz ancak muayenenin yönlendirilmesine yardımcı olur.

Diz Önünde Ağrı

Merdiven çıkarken, sandalyeden kalkarken veya dizi bükerken ön tarafta ağrı olması diz kapağı hareketleriyle ilişkili olabilir. Diz kapağının protez üzerindeki hareketi, çevresindeki yumuşak dokular ve protez parçalarının dönüş açıları değerlendirilir.

Dizin İç veya Dış Tarafında Ağrı

Dizin belirli bir noktasına dokunmakla artan ağrı; bağlar, tendonlar veya protezin kenarındaki yumuşak dokularla ilişkili olabilir. Protez parçasının kemiğin kenarından taşması da çevredeki dokuları rahatsız edebilir.

Dizin Arkasında Ağrı

Diz arkasındaki ağrı kas ve tendonlardan kaynaklanabilir. Ancak baldırda şişlik, hassasiyet ve kızarıklık eşlik ediyorsa damar içinde pıhtı ihtimali açısından değerlendirme gerekir.

Yanma, Batma veya Elektrik Çarpması Şeklinde Ağrı

Yanma, iğnelenme, elektrik çarpması veya cilde hafif dokunmayla şiddetlenen ağrı sinir kaynaklı olabilir. Ağrının yanında ciltte aşırı hassasiyet, renk değişikliği, terleme farklılığı ve hareket kısıtlılığı varsa kompleks bölgesel ağrı sendromu açısından değerlendirme yapılabilir.

Diz Protezi Sonrası Geçmeyen Ağrının Nedenleri Nelerdir?

Diz protezi sonrasında devam eden ağrının eklem içinden veya eklem dışındaki başka bir bölgeden kaynaklanması mümkündür. Ağrılı diz protezinin değerlendirilmesinde enfeksiyon, gevşeme, dengesizlik, protez parçalarının konumu, diz sertliği ve diz kapağı sorunları başlıca mekanik nedenler arasındadır.

Protez Enfeksiyonu

Protez çevresi enfeksiyonu ameliyattan kısa süre sonra gelişebileceği gibi aylar veya yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Vücudun başka bir bölgesindeki bakteriler kan yoluyla protez çevresine ulaşabilir.

Protez enfeksiyonunda görülebilecek belirtiler şunlardır:

Giderek artan veya istirahatle geçmeyen ağrı

Dizde yeni başlayan şişlik ve sertlik

Yara çevresinde kızarıklık

Yara yerinden akıntı

Daha önce iyi çalışan dizde hareket kaybı

Halsizlik veya titreme

Enfeksiyon bulunan her hastada ateş görülmeyebilir. Bazı düşük dereceli enfeksiyonlarda tek belirti geçmeyen ağrı ve hareket kısıtlılığı olabilir.

Protez enfeksiyonunun belirtileri ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi için diz protezi enfeksiyonu ve revizyon ameliyatı yazısını inceleyebilirsiniz.

Protez Gevşemesi ve Aşınma

Diz protezini oluşturan parçaların kemiğe sağlam biçimde tutunması gerekir. Zaman içinde protez ile kemik arasındaki bağlantının zayıflaması ağrıya neden olabilir.

Protez gevşemesinde hastalar sıklıkla:

Yürürken derin eklem ağrısı

Ayağa ilk kalkışta başlayan ağrı

Üzerine basmakla artan ağrı

Yürüme mesafesinde azalma

Dizde güvensizlik hissi

tarif edebilir.

Protez parçalarının arasındaki plastik yüzeyin aşınması da kemikte kayba, şişliğe ve gevşemeye yol açabilir. Aşırı kilo ve yüksek darbeli aktiviteler gevşeme ve aşınma riskine katkıda bulunabilir.

Ayrıntılı bilgi için diz protezi gevşemesi: belirtileri ve çözüm seçenekleri yazısını okuyabilirsiniz.

Dizde Dengesizlik ve Boşalma Hissi

Diz protezinin rahat çalışabilmesi için iç ve dış bağların uygun dengede olması gerekir. Bağlarda gevşeklik veya protez parçaları arasındaki uyumsuzluk dizde dengesizliğe neden olabilir.

Hasta özellikle:

Merdiven inerken

Sandalyeden kalkarken

Yön değiştirirken

Eğimli zeminde yürürken

dizinin boşalacağını veya kendisine güven vermediğini hissedebilir.

Tekrarlayan şişlik, protezden gelen sesler ve yürürken ani sapmalar da dengesizliğe eşlik edebilir. Protez sonrası dengesizliğin farklı türleri bulunduğundan tedavi yalnızca fizik muayene ve uygun görüntüleme sonrasında planlanır.

Protez Parçalarının Konumu ve Diz Kapağı Sorunları

Protez parçalarının açısı, büyüklüğü ve dönüşü dizin hareketini etkiler. Parçaların uygun olmayan konumu bazı hastalarda bağ dengesizliğine, diz kapağının düzgün hareket etmemesine veya belirli hareketlerde yumuşak dokuların sıkışmasına neden olabilir.

Bu durumda:

Dizin ön tarafında ağrı

Merdivende zorlanma

Diz kapağından sürtünme hissi

Dizi bükerken takılma

Bacakta eğrilik hissi

görülebilir.

Her görüntüleme farklılığı ameliyat gerektirmez. Bulguların hastanın ağrısıyla uyumlu olup olmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Diz Sertliği ve Artrofibrozis

Ameliyat sonrasında diz çevresinde aşırı nedbe dokusu oluşması dizin yeterince bükülememesine veya tam düzleşememesine yol açabilir. Bu durum artrofibrozis olarak adlandırılır.

Hasta sandalyeden kalkmakta, merdiven kullanmakta, otomobile binmekte veya günlük işlerini yapmakta zorlanabilir. Diz sertleştikçe yürüyüş biçimi bozulabilir ve ağrı artabilir.

Egzersizlerin çok yetersiz yapılması kadar kontrolsüz ve aşırı zorlayıcı uygulanması da ağrı ve şişliğin artmasına yol açabilir. Diz protezi sonrası fizik tedavi süreci hastanın hareket açıklığına, kas gücüne ve iyileşme durumuna göre düzenlenmelidir.

Kas, Tendon ve Yumuşak Doku Sorunları

Her ağrı protezin kendisinden kaynaklanmaz. Diz çevresindeki tendonlar, bağlar, kaslar ve yumuşak dokular da ağrı oluşturabilir.

Quadriceps kasındaki güçsüzlük, diz kapağı tendonundaki hassasiyet, iç yan bağ çevresindeki zorlanma ve dizin dış tarafındaki dokuların sürtünmesi belirli hareketlerde ağrıya neden olabilir.

Yumuşak doku ağrısı çoğunlukla belirli bir noktaya dokunmakla veya belirli bir hareketle artar. Tanı için ağrının yeri, kas gücü ve yürüme biçimi birlikte değerlendirilir.

Sinir Kaynaklı Ağrı ve Kronik Ameliyat Sonrası Ağrı

Bazı hastalarda protez mekanik olarak uygun konumda ve enfeksiyon bulguları bulunmadığı halde ağrı devam edebilir. Ameliyat bölgesindeki sinir uçlarının hassaslaşması veya ağrı sisteminin uzun süre uyarılmış kalması kronik ameliyat sonrası ağrıya neden olabilir.

Sinir kaynaklı ağrı genellikle:

Yanma

Batma

Elektrik çarpması

Uyuşma

Karıncalanma

Cilde dokunmakla aşırı hassasiyet

şeklinde tarif edilir.

Bu hastalarda yalnızca ağrı kesici kullanılması yeterli olmayabilir. Sinir ağrısına yönelik ilaçlar, kontrollü rehabilitasyon, uyku düzeninin değerlendirilmesi ve gerektiğinde ağrı tedavisi uzmanının katkısı gerekebilir.

Ağrı Kalça veya Belden Kaynaklanabilir mi?

Kalça kireçlenmesi, bel fıtığı, bel kanal daralması ve sinir kökü basıları diz çevresinde ağrı hissedilmesine neden olabilir.

Kalça kaynaklı ağrı kasıkta başlayarak uyluğa ve dize yayılabilir. Belden kaynaklanan ağrı ise yanma, uyuşma veya bacağa yayılan elektriklenme ile birlikte olabilir.

Bu nedenle ağrılı diz protezi değerlendirilirken yalnızca diz değil; kalça, bel, dolaşım sistemi ve sinir sistemi de muayene edilmelidir.

Diz Protezi Sonrası Geçmeyen Ağrı Nasıl Değerlendirilir?

Ağrının nedenini belirlemek için bütün hastalara aynı tetkikler uygulanmaz. Değerlendirme hastanın öyküsü ve muayene bulgularına göre aşamalı olarak yapılır.

Hastanın Öyküsü

Ağrının:

Ne zaman başladığı

Ameliyattan önceki ağrıyla aynı olup olmadığı

Hangi bölgede hissedildiği

Yürümekle mi yoksa istirahatte mi arttığı

Gece uykudan uyandırıp uyandırmadığı

Şişlik veya boşalma hissiyle birlikte olup olmadığı

sorgulanır.

Hastanın ameliyat raporu, kullanılan proteze ait bilgiler ve önceki röntgenleri varsa değerlendirmeye getirmesi yararlı olabilir.

Fizik Muayene

Muayenede dizin hareket açıklığı, bağ dengesi, diz kapağının hareketi, kas gücü, bacak ekseni, yara yeri ve ağrılı noktalar incelenir.

Kalça ve bel muayenesi de yapılarak ağrının diz dışındaki bir bölgeden yansıyıp yansımadığı araştırılır.

Röntgen

Ayakta çekilen diz röntgenleri protez parçalarının konumu, kemikle bağlantısı, bacak ekseni, aşınma, gevşeme ve kırık açısından bilgi verir.

Eski röntgenlerle yeni röntgenlerin karşılaştırılması zaman içinde oluşan değişikliklerin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Kan Tetkikleri

Enfeksiyon şüphesinde CRP ve sedimantasyon gibi kan testleri istenebilir. Bu testler tek başına kesin tanı koydurmaz ancak ileri inceleme gerekip gerekmediğinin belirlenmesine yardımcı olur.

Eklem Sıvısı Alınması

Enfeksiyon ihtimali varsa steril koşullarda diz ekleminden sıvı alınabilir. Sıvıda hücre sayımı, hücre dağılımı ve mikrobiyolojik kültür gibi incelemeler yapılabilir.

Doktor önerisi olmadan antibiyotik başlanması kültür sonuçlarını etkileyebileceği için hasta kendi kendine antibiyotik kullanmamalıdır.

Bilgisayarlı Tomografi ve Diğer İncelemeler

Bilgisayarlı tomografi protez parçalarının dönüşünü, kemik kaybını ve bazı kırıkları değerlendirmek için kullanılabilir.

Ultrason, tendonlar ve eklem çevresindeki sıvılar için yardımcı olabilir. Nükleer tıp incelemeleri veya metal artefaktını azaltan özel MR yöntemleri ise gerekli görülen seçilmiş hastalarda uygulanabilir.

Tedavi Nasıl Planlanır?

Diz protezi sonrası geçmeyen ağrının tedavisi, ağrının nedenine göre değişir. Aynı belirti farklı hastalarda tamamen farklı tedaviler gerektirebilir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz Düzenlemesi

Kas güçsüzlüğü, yürüme bozukluğu veya uygun düzeyde hareket kısıtlılığı bulunan hastalarda kişiye özel rehabilitasyon yararlı olabilir.

Ancak nedeni belirlenmemiş şiddetli ağrının yalnızca daha fazla egzersiz yaptırılarak çözülmeye çalışılması doğru değildir. Enfeksiyon, gevşeme veya kırık gibi nedenler dışlanmadan diz zorlanmamalıdır.

İlaç Tedavisi

Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar hastanın böbrek, mide, kalp ve diğer sağlık sorunlarına göre düzenlenmelidir.

Yanma ve elektriklenme şeklindeki sinir ağrılarında farklı ilaç grupları gerekebilir. Hasta kullandığı ilaçların dozunu kendi kararıyla artırmamalı veya birden fazla ağrı kesiciyi kontrolsüz biçimde birlikte kullanmamalıdır.

Diz Sertliğinin Tedavisi

Erken dönemde belirgin hareket kısıtlılığı bulunan hastalarda yoğunlaştırılmış kontrollü fizik tedavi veya anestezi altında manipülasyon düşünülebilir.

Daha ileri ve yerleşmiş sertliklerde nedbe dokusunun cerrahi olarak gevşetilmesi veya mekanik bir problem varsa protezin yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Manipülasyon sonrasında birçok hastada hareket artışı sağlanabilse de bazı hastalarda sertlik veya ağrı devam edebilir.

Protez Enfeksiyonunun Tedavisi

Tedavi; enfeksiyonun ne zaman başladığına, bakterinin türüne, protezin kemiğe tutunma durumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır.

Erken dönemde bazı hastalarda protez korunarak cerrahi temizlik ve antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Kronik enfeksiyonlarda protezin değiştirilmesini gerektiren tek veya iki aşamalı revizyon ameliyatları gündeme gelebilir.

Gevşeme, Dengesizlik veya Uygun Olmayan Protez Konumunun Tedavisi

Ağrının protez gevşemesi, belirgin dengesizlik, ileri aşınma veya protez parçalarının uyumsuz konumundan kaynaklandığı gösterilirse revizyon diz protezi ameliyatı düşünülebilir.

Revizyon kararı yalnızca hastanın ağrısına göre verilmez. Muayene, görüntüleme ve laboratuvar bulgularıyla düzeltilebilir bir nedenin ortaya konulması gerekir.

Nedeni belirlenmeden yapılan revizyon ameliyatlarında ağrının devam etme riski bulunduğu için ameliyat öncesi sistematik değerlendirme önemlidir.

Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?

Aşağıdaki belirtilerden biri ortaya çıkarsa beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

Ani başlayan nefes darlığı

Göğüs ağrısı veya bayılma

Baldırda ani şişlik, kızarıklık ve ağrı

Düşme sonrasında üzerine basamama

Dizde ani şekil bozukluğu

Ayakta soğukluk, morarma veya belirgin his kaybı

Yara yerinden yoğun akıntı

Hızla artan kızarıklık ve şişlik

Şiddetli ağrıyla birlikte genel durum bozukluğu

Baldırda artan şişlik ve ağrı damar içinde pıhtı belirtisi olabilir. Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı ise pıhtının akciğere ulaşması açısından acil değerlendirme gerektirir.

Diz Protezi Sonrası Geçmeyen Ağrı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Diz protezi sonrası üç ay ağrı normal midir?

İlk aylarda belirli ölçüde ağrı, şişlik ve aktivite sonrası sızlama görülebilir. Ancak ağrı şiddetliyse, giderek artıyorsa veya günlük yaşamı belirgin şekilde engelliyorsa üç ayın dolması beklenmeden değerlendirme yapılmalıdır.

Gece ağrısı protezin gevşediğini mi gösterir?

Gece ağrısı tek başına protez gevşemesi tanısı koydurmaz. Enfeksiyon, sinir hassasiyeti, şişlik, hareket kısıtlılığı ve diz dışındaki hastalıklar da gece ağrısı oluşturabilir.

Yürümeye başlarken ağrı olması gevşeme belirtisi midir?

İlk adımlarda ortaya çıkan ve yürüdükçe değişen ağrı gevşemede görülebilir. Ancak kas güçsüzlüğü, tendon sorunları ve diz sertliği de benzer şikâyetlere neden olabilir. Tanı için muayene ve röntgen gerekir.

Diz protezinde sıcaklık ve şişlik ne kadar sürer?

Diz çevresindeki hafif sıcaklık ve şişlik iyileşme döneminde bir süre devam edebilir. Şikâyetlerin giderek azalması beklenir. Yeni başlayan veya giderek artan sıcaklık, kızarıklık ve şişlik değerlendirilmelidir.

Ayrıntılı bilgi için diz protezi takılan bacakta ısınma ve yanma hissi ve diz protezi sonrası şişlik ve ödem yazılarını inceleyebilirsiniz.

Diz protezinden ses gelmesi tehlikeli midir?

Ağrısız ve seyrek tıklama sesleri bazı hastalarda protezin mekanik yapısıyla ilişkili olabilir. Sesle birlikte ağrı, takılma, boşalma veya şişlik varsa muayene gerekir.

Yıllar sonra başlayan diz ağrısının nedeni ne olabilir?

Protez gevşemesi, plastik yüzeyin aşınması, geç dönem enfeksiyon, bağ dengesizliği, protez çevresi kırık veya kalça ve bel hastalıkları yıllar sonra ağrıya neden olabilir.

Her geçmeyen ağrı revizyon ameliyatı gerektirir mi?

Hayır. Kas güçsüzlüğü, tendon sorunları, sinir hassasiyeti ve bel veya kalçadan yansıyan ağrılar ameliyatsız tedavi edilebilir. Revizyon ameliyatı ancak düzeltilebilir mekanik veya enfeksiyöz bir neden belirlendiğinde değerlendirilir.

Ağrılı proteze iğne yapılabilir mi?

Protez bulunan bir dize yapılacak girişimler enfeksiyon riski nedeniyle sıradan diz enjeksiyonları gibi değerlendirilmemelidir. Enjeksiyon ancak enfeksiyon ihtimali dışlandıktan ve ortopedi uzmanı tarafından gerekli görüldükten sonra planlanmalıdır.

Sonuç

Diz protezi sonrasında ağrının iyileşme süreciyle birlikte azalması beklenir. Azalmayan, giderek artan veya ağrısız bir dönemden sonra yeniden başlayan şikâyetlerde ağrının kaynağı araştırılmalıdır.

Enfeksiyon, protez gevşemesi, dengesizlik, diz sertliği, diz kapağı sorunları, sinir hassasiyeti ve bel veya kalça hastalıkları benzer ağrılara neden olabilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce ağrının gerçek nedenini ortaya koymak önemlidir.

Bursa’da VM Medical Park Bursa Hastanesi’nde yapılan değerlendirmede hastanın muayenesi, eski ve yeni röntgenleri, gerekli kan tetkikleri ve ileri incelemeleri birlikte ele alınarak tedavi planı kişiye özel oluşturulur.