Kapalı kırık ameliyatı, kırık kemiğin mümkün olduğunca sınırlı cerrahi girişimle doğru konuma getirilmesi ve metal implantlarla sabitlenmesidir. Cerrahi sırasında kırık bölgesi tamamen açılmadan; küçük kesilerden yerleştirilen çivi, vida, tel veya plaklardan yararlanılabilir.
Burada iki kavramın birbirinden ayrılması gerekir:
- Kapalı kırık, kırık bölgesinde cilt bütünlüğünün bozulmadığı kırığı ifade eder.
- Kapalı redüksiyon, kırığın doğrudan açılmadan dışarıdan yapılan manevralarla hizalanmasıdır.
Her kapalı kırık minimal invaziv yöntemle ameliyat edilemez. Kırığın yeri, parçalanma derecesi, ekleme uzanımı, kemik kalitesi ve çevre yumuşak dokular değerlendirildikten sonra en uygun cerrahi yöntem belirlenir. ık Ameliyatının Amacı Nedir?
Kapalı veya minimal invaziv kırık cerrahisinin temel amaçları şunlardır:
- Kemiğin uzunluk, açılanma ve dönme yönünden uygun konuma getirilmesi
- Kırık parçalarının kaynama süresince yeterli stabilitede tutulması
- Kasların, kemiğin kanlanmasının ve çevre yumuşak dokuların mümkün olduğunca korunması
- Eklem hareketlerinin ve uzuv fonksiyonunun yeniden kazanılması
- Hastanın güvenli şekilde günlük yaşamına dönebilmesi
Amaç yalnızca röntgende kemiği düz göstermek değildir. Kırığın kaynaması, eklem hareketlerinin korunması ve kol veya bacağın fonksiyonel olarak kullanılabilmesi birlikte değerlendirilmelidir.
Kapalı Kırık Ameliyatı Hangi Durumlarda Gerekebilir?
Her kırık ameliyat gerektirmez. Yer değiştirmemiş ve stabil kırıkların bir bölümü alçı, atel veya ortezle tedavi edilebilir.
Aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir:
- Kırık parçalarının belirgin şekilde yer değiştirmesi
- Kırığın alçıyla uygun pozisyonda tutulamaması
- Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklar
- Kırığa bağlı uzunluk kaybı, açılanma veya dönme bozukluğu
- Sinir ya da damar yaralanması şüphesi
- Birden fazla kırığın bulunması
- Hastanın erken hareket ettirilmesinin gerekli olması
- Kaynamama veya yanlış kaynama riskinin yüksek olması
Ameliyat kararı yalnızca kırığın adına göre değil; hastanın yaşı, kemik kalitesi, genel sağlık durumu ve günlük yaşam ihtiyaçları dikkate alınarak verilir.
Kapalı Kırık Ameliyatında Kullanılan Yöntemler
İntramedüller Çivileme
İntramedüller çivileme; özellikle uyluk kemiği, kaval kemiği ve bazı kol kemiği kırıklarında kullanılabilen bir tespit yöntemidir.
Metal çivi, kemiğin merkezindeki kanalın içine yerleştirilir. Çivinin üst ve alt bölümleri vidalarla sabitlenerek kırığın uzunluğu, dizilimi ve dönme dengesi korunur. lası avantajları şunlardır:
- Kırık hattının geniş şekilde açılmasına gerek kalmayabilmesi
- İmplantın kemiğin merkezine yakın konumlandırılması
- Kas ve yumuşak dokuların daha sınırlı etkilenmesi
- Uygun kırıklarda erken eklem hareketlerine izin verebilmesi
Hastanın ne zaman yük vereceği kırığın tipi, çivinin stabilitesi ve kemik kalitesine göre belirlenir. Her hastanın ameliyattan hemen sonra tam yükle yürümesi uygun değildir.
Kapalı Pinleme ve K-Teli ile Sabitleme
Kapalı pinleme yönteminde kırık, röntgen görüntülemesi altında hizalandıktan sonra ince metal tellerle sabitlenir.
Bu yöntem özellikle:
- El ve parmak kırıklarında
- Çocukluk çağı dirsek kırıklarında
- Bazı el bileği kırıklarında
- Ayak ve ayak parmağı kırıklarında
kullanılabilir.
K-telleri bazı hastalarda cilt dışında bırakılabilir, bazı hastalarda ise cilt altında bulunabilir. Tellerin çıkarılma zamanı ve yöntemi, kırığın kaynama durumuna ve telin yerleşimine göre değişir.
Minimal İnvaziv Plaklama
Minimal invaziv plak osteosentezi, MIPO olarak da adlandırılır. Bu yöntemde plak, kırık hattı tamamen açılmadan kemiğin üzerinden veya kas altından oluşturulan bir tünel aracılığıyla yerleştirilir.
Vidalar, kırığın alt ve üst tarafındaki küçük kesilerden uygulanır. Böylece kırık çevresindeki yumuşak dokuların ve kanlanmanın mümkün olduğunca korunması amaçlanır. iv plaklama özellikle bazı:
- Kaval kemiği kırıklarında
- Uyluk kemiğinin alt uç kırıklarında
- Kol kemiği kırıklarında
- Eklem çevresindeki kompleks kırıklarda
tercih edilebilir.
Ancak eklem yüzeyinin doğrudan görülmesi gereken kırıklarda daha geniş bir cerrahi yaklaşım gerekebilir.
Perkütan Vidalama
Perkütan vidalamada kırık parçaları röntgen kontrolü altında hizalanır ve vidalar küçük kesilerden yerleştirilir.
Bu yöntem uygun hastalarda:
- Ayak bileği çevresi kırıklarında
- Bazı el bileği kırıklarında
- Kalça femur boyun kırıklarında
- Bazı ayak ve orta ayak kırıklarında
kullanılabilir.
Kırığın kapalı olarak yeterli doğrulukta hizalanamaması durumunda açık redüksiyona geçilmesi gerekebilir.
Kapalı Kırık Ameliyatının Avantajları Nelerdir?
Uygun hastada ve uygun kırık tipinde minimal invaziv cerrahinin olası avantajları şunlardır:
- Kırık çevresindeki kas ve yumuşak dokuların daha az etkilenmesi
- Kemiğin kanlanmasının mümkün olduğunca korunması
- Daha küçük cerrahi kesiler kullanılabilmesi
- Kırık hattındaki biyolojik iyileşme ortamının korunması
- Bazı hastalarda daha erken eklem hareketine başlanabilmesi
Bu avantajlar her kırık ve her hasta için aynı değildir. Minimal kesi kullanılması, ameliyatın küçük veya risksiz olduğu anlamına gelmez.
Kapalı Kırık Ameliyatının Riskleri Var mıdır?
Kapalı ve minimal invaziv kırık ameliyatlarında da bazı komplikasyonlar gelişebilir:
- Enfeksiyon
- Damar veya sinir yaralanması
- Kırığın geç kaynaması ya da kaynamaması
- Yanlış pozisyonda kaynama
- Vida, plak, çivi veya telde gevşeme ya da kırılma
- Eklem hareketlerinde kısıtlılık
- Pıhtı oluşumu
- İkinci bir ameliyat gereksinimi
Röntgen eşliğinde çalışılması, kesilerin küçük olması ve kırık hattının doğrudan görülmemesi; cerrahi planlama ve teknik deneyimi önemli hâle getirir.
Ameliyat Sonrası Ne Zaman Yürünür?
Ameliyat sonrası ayağa kalkma ve yük verme zamanı her hasta için farklıdır.
Karar verilirken şu faktörler değerlendirilir:
- Kırığın bulunduğu kemik
- Kırığın parçalı veya eklem içi olup olmaması
- Kullanılan implantın stabilitesi
- Hastanın kemik kalitesi
- Yaş ve eşlik eden hastalıklar
- Kontrol röntgenlerindeki kaynama bulguları
Bazı hastalarda erken dönemde kontrollü yük vermeye başlanabilirken, bazı kırıklarda haftalar boyunca yük vermemek gerekebilir. Hastanın kendi kararıyla erken yük vermesi implant yetmezliği veya kırığın pozisyonunun bozulması riskini artırabilir.
Fizik Tedavi Ne Zaman Başlar?
Parmak, el bileği, dirsek, omuz, diz veya ayak bileğinin uzun süre hareketsiz kalması eklem sertliği ve kas kaybına neden olabilir.
Bu nedenle cerrahın izin verdiği ölçüde:
- Eklem hareket egzersizleri
- Kas güçlendirme çalışmaları
- Şişlik kontrolü
- Yürüme ve denge eğitimi
- Günlük yaşam aktivitelerine dönüş programı
planlanabilir.
Egzersizlerin zamanı ve yoğunluğu kırığın stabilitesine göre düzenlenmelidir.
Kırığın Kaynadığı Nasıl Anlaşılır?
Kırığın kaynaması yalnızca ağrının azalmasıyla değerlendirilmez. Muayene bulguları ve belirli aralıklarla çekilen röntgenler birlikte incelenir.
Kaynama sürecinde:
- Kırık bölgesindeki ağrı azalır
- Kol veya bacağın kullanım kapasitesi artar
- Röntgende kırık hattını geçen yeni kemik oluşumu görülür
- Kırık hattındaki hareketlilik azalır
Beklenen sürede yeterli kaynama görülmemesi durumunda kemik kaynamaması açısından ayrıntılı değerlendirme yapılabilir. liyat Her Kırıkta Uygulanabilir mi?
Hayır. Kapalı yöntem, yalnızca kırık yeterli doğrulukta hizalanabiliyor ve güvenli şekilde sabitlenebiliyorsa tercih edilir.
Aşağıdaki durumlarda açık cerrahi gerekebilir:
- Eklem yüzeyinin doğrudan düzeltilmesi gereken kırıklar
- Kapalı yöntemle hizalanamayan kırıklar
- Kırık parçaları arasına kas, tendon veya başka bir dokunun girmesi
- Damar veya sinir yaralanması
- Enfeksiyon veya ciddi yumuşak doku hasarı
- Önceki tedavi sonrasında gelişen yanlış kaynama veya kaynamama
Cerrahinin “kapalı” ya da “açık” yapılmasından daha önemli olan, kırığın doğru pozisyonda ve yeterli stabilitede tedavi edilmesidir.
Bursa’da Kapalı Kırık Ameliyatı Değerlendirmesi
Kırık ameliyatının yöntemi yalnızca röntgene bakılarak belirlenmemelidir. Kırığın bilgisayarlı tomografi görüntüleri, ekleme uzanımı, yumuşak doku durumu ve hastanın fonksiyonel ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.
Kapalı veya minimal invaziv cerrahiye uygun kırıklarda intramedüller çivi, perkütan vida, K-teli ya da minimal invaziv plaklama yöntemlerinden biri tercih edilebilir. Kapalı yöntemle yeterli ve güvenli düzeltme sağlanamıyorsa açık cerrahi uygulanması gerekebilir.
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar Hakkında
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İngilizce programından mezun olmuş ve Ortopedi ve Travmatoloji uzmanlık eğitimini Metin Sabancı Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamlamıştır.
Kırık ve travma cerrahisi, eklem protezi cerrahisi, spor cerrahisi, omurga cerrahisi ve kompleks ortopedik hastalıkların cerrahi tedavileriyle ilgilenmektedir.
İletişim ve Randevu
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Bursa
Telefon ve WhatsApp: 0507 220 62 32
Web: drhanifiucpunar.org
Instagram: @prof.dr.hanifiucpunar
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi planı için muayene ve hastaya özel radyolojik değerlendirme gerekir.
