Kifoz, omurganın yandan bakıldığında öne doğru normalden fazla eğilmesiyle ortaya çıkan omurga şekil bozukluğudur. Halk arasında çoğunlukla kamburluk olarak adlandırılır.
Sırt omurgasında belirli miktarda kifoz bulunması normaldir. Sorun, bu eğriliğin yaşa ve omurganın yapısına göre beklenen değerlerin üzerine çıkması, giderek ilerlemesi, sertleşmesi veya hastada ağrı ve işlev kaybına yol açmasıdır.
Kifoz her yaşta görülebilir. Çocuk ve ergenlerde postür bozukluğu, Scheuermann kifozu veya doğuştan omurga anomalileri öne çıkarken; erişkinlerde osteoporoz, omurga kırıkları, dejenerasyon, geçirilmiş ameliyatlar ve bazı nöromüsküler hastalıklar kifoz gelişmesine neden olabilir.
Her kamburluk aynı değildir. Tedavi kararı yalnızca dış görünüşe veya ölçülen dereceye göre verilmez. Hastanın yaşı, büyüme potansiyeli, kifozun esnekliği, ağrının şiddeti, nörolojik bulgular ve eğriliğin ilerleyip ilerlemediği birlikte değerlendirilmelidir.
Normal Omurga Eğrilikleri Nelerdir?
Omurga yandan değerlendirildiğinde tamamen düz değildir. Vücudun dengeli durabilmesi ve yükleri uygun şekilde taşıyabilmesi için doğal eğrilikler bulunur:
- Boyun bölgesinde servikal lordoz
- Sırt bölgesinde torakal kifoz
- Bel bölgesinde lomber lordoz
- Sakrum bölgesinde sakral kifoz
Sırt omurgasındaki normal kifotik eğri çoğunlukla yaklaşık 20-45 derece arasında kabul edilir. Ölçüm yöntemi, yaş ve kişinin omurga yapısı nedeniyle sınırlar değişebilir.
Kifoz açısının artması tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Esnek bir postür bozukluğu ile omurlarda yapısal değişiklik bulunan sert Scheuermann kifozu birbirinden ayrılmalıdır.
Hiperkifoz Nedir?
Hiperkifoz, sırt omurgasındaki doğal kifotik eğrinin normalden fazla olmasıdır.
Hastada:
- Omuzların öne düşmesi
- Sırtın yuvarlak görünmesi
- Başın öne doğru yer değiştirmesi
- Kürek kemiklerinin belirginleşmesi
- Bel çukurunun artması
- Karın bölgesinin öne çıkması
görülebilir.
Hiperkifozun tedavisi, eğriliğin nedenine göre değişir. Bazı hastalarda yalnızca duruş eğitimi ve egzersiz yeterliyken bazı hastalarda korse veya cerrahi tedavi gerekebilir.
Kifozun Yaygın Türleri
Postüral Kifoz
Postüral kifoz, özellikle ergenlik döneminde görülen esnek kamburluktur.
Hasta dik durması istendiğinde veya sırtüstü uzandığında eğrilik büyük ölçüde düzelebilir. Omurlarda genellikle kalıcı yapısal bozukluk bulunmaz.
Postüral kifoz şu durumlarla ilişkili olabilir:
- Uzun süre masa başında oturma
- Telefon ve bilgisayar kullanımı
- Sırt kaslarının zayıf olması
- Hızlı büyüme
- Özgüven sorunları nedeniyle öne eğik durma
- Uygun olmayan çalışma pozisyonları
Postüral kifoz çoğunlukla ameliyat gerektirmez. Duruş eğitimi, sırt ve gövde kaslarını güçlendiren egzersizler ve günlük alışkanlıkların düzenlenmesi temel tedavidir. Scoliosis Research Society, postüral kifozu kemik yapıları normal olan ve dik durmayla düzeltilebilen esnek bir durum olarak tanımlamaktadır.
Scheuermann Kifozu
Scheuermann kifozu, ergenlik döneminde gelişen yapısal ve çoğunlukla sert bir kifoz türüdür.
Postüral kifozdan farklı olarak hasta dik durmaya çalışsa bile eğrilik tamamen düzelmez. Omurların ön tarafında büyüme farklılığı gelişir ve bazı omurlar dikdörtgen yerine kama şeklini alır.
Tanıda klasik olarak yan yana bulunan en az üç omurda, her birinde 5 derece veya daha fazla ön kamalaşma aranır.
Scheuermann kifozunda:
- Sırtta belirgin yuvarlaklaşma
- Uzun süre oturmakla artan sırt ağrısı
- Spor sırasında çabuk yorulma
- Sırt kaslarında gerginlik
- Arka bacak kaslarında kısalık
- Bel çukurunda artış
- Eğriliğin dik durmakla düzelmemesi
görülebilir.
Scheuermann kifozu genellikle büyümenin hızlandığı ergenlik döneminde fark edilir. Hem kız hem erkek çocuklarda görülebilir.
Konjenital Kifoz
Konjenital kifoz, anne karnındaki gelişim sırasında omurların normal şekilde oluşmaması veya birbirinden ayrılamaması sonucunda ortaya çıkar.
Bazı çocuklarda omurun bir bölümünün eksik oluşması, bazı çocuklarda ise omurların birbirine yapışık olması söz konusudur.
Konjenital kifoz:
- Erken yaşta fark edilebilir.
- Büyümeyle birlikte hızla ilerleyebilir.
- Omurilik üzerinde baskı oluşturabilir.
- Bacaklarda güç kaybına yol açabilir.
- İdrar ve dışkı kontrolünü etkileyebilir.
Bu nedenle konjenital kifozlu çocukların düzenli olarak izlenmesi gerekir. İlerleyici deformitelerde küçük yaşta cerrahi tedavi gerekebilir.
Osteoporoza Bağlı Kifoz
Osteoporoz, kemiklerin zayıflamasına ve omurların çökme kırığına uğramasına neden olabilir.
Birden fazla omurun ön kısmında çökme geliştiğinde:
- Sırtta kamburluk
- Boy kısalması
- Ani veya kronik sırt ağrısı
- Öne eğik yürüme
- Denge kaybı
ortaya çıkabilir.
Özellikle ileri yaştaki kadınlarda görülür. Tedavide yalnızca omurgadaki şekil bozukluğu değil, kemik erimesinin kendisi de ele alınmalıdır.
Travma Sonrası Kifoz
Omurga kırığının uygun şekilde tedavi edilmemesi veya zaman içinde çökmesi sonucunda travmatik kifoz gelişebilir.
Hastalarda:
- Bölgesel kamburluk
- Sürekli sırt veya bel ağrısı
- Öne eğilme
- Sinir basısına bağlı bacak yakınmaları
- Yürüme güçlüğü
oluşabilir.
Ameliyat Sonrası Kifoz
Daha önce geçirilmiş omurga ameliyatlarından sonra omurganın dengesinin bozulması, kaynamama, implant sorunları veya komşu segmentlerin etkilenmesi sonucunda kifoz gelişebilir.
Bu durum:
- Proksimal bileşke kifozu
- Düz bel sendromu
- Sagittal dengesizlik
- Ameliyat sonrası deformite
şeklinde ortaya çıkabilir.
Tedavi kararı hastanın genel dengesi, ağrısı, sinir basısı ve önceki ameliyatın durumu değerlendirilerek verilir.
Nöromüsküler Kifoz
Serebral palsi, kas hastalıkları, omurilik hastalıkları ve bazı genetik hastalıklar kas dengesini bozarak kifoz gelişmesine neden olabilir.
Bu hastalarda kifoz skolyozla birlikte bulunabilir ve oturma dengesini, solunumu ve günlük bakımı etkileyebilir.
Enfeksiyon ve Tümöre Bağlı Kifoz
Omurga enfeksiyonları veya omurga tümörleri omur gövdesinde hasara ve çökmeye neden olabilir.
Aşağıdaki belirtiler varsa ayrıntılı inceleme gerekir:
- Gece artan sırt ağrısı
- İstirahatle geçmeyen ağrı
- Ateş
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Kanser öyküsü
- Bacaklarda güç veya his kaybı
- Hızla gelişen şekil bozukluğu
Çocuklarda Kifoz Nasıl Fark Edilir?
Çocuklarda kifoz çoğunlukla ailelerin veya okul taramalarında sağlık görevlilerinin sırttaki yuvarlaklığı fark etmesiyle belirlenir.
Aileler şu değişiklikleri gözlemleyebilir:
- Çocuğun sürekli öne eğik durması
- Omuzların öne düşmesi
- Sırtın üst kısmında belirgin çıkıntı
- Başın gövdenin önünde durması
- Bir omuzun diğerinden farklı görünmesi
- Dik durmakta zorlanma
- Uzun süre oturunca sırt ağrısı
- Spor sırasında erken yorulma
Çocuğa “dik dur” demekle düzelmeyen kamburluk, yapısal kifoz açısından değerlendirilmelidir.
Postüral Kifoz ile Scheuermann Kifozu Nasıl Ayrılır?
Postüral kifozda eğrilik esnektir. Çocuk kendini düzelttiğinde veya sırtüstü yattığında kamburluk belirgin şekilde azalır.
Scheuermann kifozunda ise:
- Eğrilik daha serttir.
- Dik durmakla tamamen düzelmez.
- Öne eğilmede sırtın belirli bir bölgesinde keskin çıkıntı görülür.
- Omurlarda kama şeklinde değişiklikler bulunabilir.
- Ağrı daha sık görülebilir.
Kesin ayrım muayene ve ayakta çekilen omurga röntgenleriyle yapılır.
Kifoz Derecesi Nasıl Ölçülür?
Kifoz açısı, ayakta çekilen yandan omurga röntgeninde Cobb yöntemiyle ölçülür.
Ölçüm sırasında eğriliğin üst ve alt sınırındaki omurlar belirlenir. Bu omurların plakları üzerinden çizilen hatlar kullanılarak açı hesaplanır.
Bazı hastalarda ayrıca geriye doğru esneme röntgeni çekilir. Bu görüntü:
- Eğriliğin ne kadar esnek olduğunu
- Cerrahi sırasında ne kadar düzeltilebileceğini
- Kifozun yapısal olup olmadığını
anlamaya yardımcı olabilir.
Tek bir röntgenle yalnızca dereceyi ölçmek yeterli değildir. Önceki röntgenlerle karşılaştırma yapılarak eğriliğin ilerleyip ilerlemediği değerlendirilmelidir.
Çocukluk Çağındaki Kifoz Dereceleri Nasıl Değerlendirilir?
Dereceler genel bir yol gösterici olmakla birlikte her çocuk için tek başına tedavi kararı oluşturmaz.
45 Derecenin Altındaki Eğrilikler
Çoğunlukla fizyolojik sınırlar içinde veya hafif kifoz olarak değerlendirilebilir.
Postüral sorun varsa:
- Duruş eğitimi
- Egzersiz
- Belirli aralıklarla takip
önerilebilir.
45-60 Derece Arasındaki Eğrilikler
Scheuermann bulguları, ağrı, büyüme potansiyeli ve eğriliğin ilerleme durumu değerlendirilir.
Hafif ve esnek eğriliklerde egzersiz ve takip yeterli olabilir.
60-80 Derece Arasındaki Eğrilikler
Büyümesi devam eden çocuklarda korse tedavisi gündeme gelebilir.
Tedavi kararı:
- Kifozun sertliği
- Çocuğun kalan büyüme potansiyeli
- Ağrı
- Görünümden etkilenme
- Derecenin artması
- Korseye uyum
dikkate alınarak verilir.
70-80 Derecenin Üzerindeki Eğrilikler
Bu dereceler cerrahi tedavinin değerlendirilebileceği aralıktadır. Ancak yalnızca derece nedeniyle otomatik olarak ameliyat kararı verilmez.
AAOS, Scheuermann kifozunda 70-75 derecenin üzerindeki eğriliklerde veya ciddi sırt ağrısı bulunan hastalarda cerrahinin önerilebileceğini belirtmektedir. Scoliosis Research Society ise özellikle 80 derecenin üzerindeki daha ağır eğriliklerde cerrahi tedavinin gündeme gelebileceğini bildirmektedir.
90 Derecenin Üzerindeki Eğrilikler
İleri ve çoğunlukla daha sert deformitelerdir.
Bu hastalarda:
- Belirgin görünüm bozukluğu
- Kronik ağrı
- Omurganın öne dengesizliği
- Solunum kapasitesinde etkilenme
- Cilt sorunları
- Nadir olarak nörolojik baskı
görülebilir.
Cerrahi planlama daha ayrıntılı yapılmalı ve eğriliğin esnekliği dikkatle değerlendirilmelidir.
Kifozun Belirtileri Nelerdir?
Kifozun şiddetine ve nedenine göre belirtiler değişebilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Sırtta kambur görünüm
- Omuzların öne düşmesi
- Başın önde durması
- Sırt veya bel ağrısı
- Uzun süre oturmakta zorlanma
- Sırt kaslarında yorgunluk
- Omurga sertliği
- Arka bacak kaslarında kısalık
- Boy kısalması
- Denge bozukluğu
- İleri durumlarda nefes darlığı
Çocukluk çağındaki hafif kifozlarda hiç ağrı olmayabilir. Buna karşılık görünüm bozukluğu çocuğun sosyal yaşamını ve özgüvenini etkileyebilir.
Hangi Bulgular Acil Değerlendirme Gerektirir?
Kifozla birlikte aşağıdaki belirtilerden biri varsa değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Bacaklarda yeni başlayan güç kaybı
- Yürüyüşte ani bozulma
- Bacaklarda uyuşma
- İdrar veya dışkı kontrolünde değişiklik
- Şiddetli ve giderek artan ağrı
- Travma sonrası gelişen kamburluk
- Ateşle birlikte sırt ağrısı
- Gece uykudan uyandıran ağrı
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Bilinen kanser öyküsü
Bu belirtiler omurilik basısı, kırık, enfeksiyon veya tümör gibi ciddi sorunlarla ilişkili olabilir.
Kifoz Tanısı Nasıl Konulur?
Ayrıntılı Muayene
Muayenede:
- Kifozun yeri
- Omurganın genel dengesi
- Omuz ve kalça seviyeleri
- Eğriliğin esnekliği
- Bel çukurunun miktarı
- Bacak kaslarının gerginliği
- Kas gücü
- Refleksler
- Yürüme biçimi
- Nörolojik bulgular
değerlendirilir.
Öne Eğilme Testi
Hasta öne eğildiğinde sırttaki eğrinin düzgün bir yay mı yoksa keskin ve açılı bir çıkıntı mı oluşturduğu incelenir.
Sert ve açılı görünüm, yapısal kifozu düşündürebilir.
Ayakta Tüm Omurga Röntgeni
Kifoz değerlendirmesinde temel görüntüleme yöntemidir.
Röntgende:
- Kifoz derecesi
- Omurların kama şekli
- Disk aralıkları
- Schmorl nodülleri
- Skolyoz varlığı
- Omurganın genel dengesi
- Bel ve boyun bölgesindeki telafi eğrilikleri
değerlendirilir.
Geriye Esneme Röntgeni
Eğriliğin ne kadar düzeldiğini ve esnekliğini göstermek amacıyla kullanılabilir.
Özellikle cerrahi planlama öncesinde yararlıdır.
MR İncelemesi
Her kifoz hastasında MR gerekmez.
Şu durumlarda MR istenebilir:
- Bacaklarda uyuşma veya güç kaybı
- Anormal refleksler
- Omurilik basısı şüphesi
- Konjenital kifoz
- Tümör veya enfeksiyon şüphesi
- Şiddetli ve açıklanamayan ağrı
- Cerrahi planlama
MR ile omurilik, sinirler, diskler ve omurga kanalındaki yapılar değerlendirilir.
Bilgisayarlı Tomografi
Kemik yapısının ayrıntılı incelenmesi gereken hastalarda kullanılabilir.
Özellikle:
- Konjenital omurga anomalileri
- İleri ve sert deformiteler
- Önceki ameliyatlar
- Kemik birleşme bozuklukları
- Vida planlaması
açısından yardımcı olabilir.
Solunum Fonksiyon Testi
Çok ileri dereceli kifozlarda göğüs kafesinin hareketi ve akciğer kapasitesi etkilenebilir.
Bu hastalarda ameliyat öncesinde solunum fonksiyon testleri yapılabilir.
Kifoz Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi şu faktörlere göre belirlenir:
- Hastanın yaşı
- Büyümenin devam edip etmediği
- Kifozun nedeni
- Eğriliğin derecesi
- Eğriliğin esnek veya sert olması
- Ağrının şiddeti
- Kifozun ilerleyip ilerlemediği
- Nörolojik bulgular
- Hastanın günlük yaşamının etkilenmesi
- Görünümle ilgili yaşanan sorunlar
Ameliyatsız Kifoz Tedavileri
Takip
Hafif, ağrısız ve ilerlemeyen kifozlarda belirli aralıklarla takip yeterli olabilir.
Büyüme çağındaki çocuklarda takip sırasında:
- Boy uzaması
- Ergenlik gelişimi
- Kifoz derecesi
- Ağrı
- Duruş değişikliği
değerlendirilir.
Kifoza Özel Egzersizler
Egzersizler özellikle postüral kifozda önemlidir.
Programda:
- Sırt ekstansör kaslarını güçlendirme
- Kürek kemiği çevresi kaslarını çalıştırma
- Göğüs kaslarını germe
- Arka bacak kaslarını esnetme
- Karın ve gövde kaslarını güçlendirme
- Solunum egzersizleri
- Duruş farkındalığı
yer alabilir.
Egzersizler ağrıyı azaltabilir, kas dayanıklılığını artırabilir ve görünümü iyileştirebilir. Ancak sert ve yapısal Scheuermann kifozunda omurlardaki kama şeklini tek başına tamamen düzeltemez.
Fizik Tedavi
Ağrısı ve kas dengesizliği bulunan hastalarda fizik tedavi uygulanabilir.
Amaç:
- Kasları güçlendirmek
- Esnekliği artırmak
- Ağrıyı azaltmak
- Duruş kontrolünü geliştirmek
- Günlük yaşam hareketlerini kolaylaştırmaktır.
Korse Tedavisi
Korse tedavisi özellikle büyümesi devam eden Scheuermann kifozlu çocuklarda kullanılabilir.
Korse daha çok:
- Büyüme potansiyeli bulunan
- Yaklaşık 55-80 derece arasında kifozu olan
- Eğriliği tamamen sertleşmemiş
- İlerleme riski bulunan
- Ağrısı veya belirgin görünüm sorunu olan
hastalarda değerlendirilebilir.
Korsenin amacı:
- Eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak
- Büyüme sırasında omurgayı yönlendirmek
- Ağrıyı azaltmak
- Cerrahi ihtimalini azaltmaktır.
Korse erişkinlikte sertleşmiş kifozu kalıcı olarak düzeltmez. En iyi sonuç, büyümenin devam ettiği ve eğriliğin görece esnek olduğu dönemde alınır.
Scoliosis Research Society, Scheuermann kifozunda korsenin büyümesi devam eden, ilerleyici, ağrılı veya kozmetik açıdan rahatsız edici deformitelerde kullanılabileceğini belirtmektedir.
Korse kullanım süresi hastaya göre değişir. Bazı çocuklarda başlangıçta günde yaklaşık 18-20 saat kullanım gerekebilir. Tedavi süresi çoğunlukla aylarla değil, büyüme tamamlanıncaya kadar devam eden uzun bir süreç olarak planlanır.
Korsenin başarısı:
- Doğru hasta seçimine
- Korsenin uygun yapılmasına
- Düzenli kullanılmasına
- Çocuğun büyüme potansiyeline
- Eğriliğin esnekliğine
bağlıdır.
Ağrı Tedavisi
Hastanın genel sağlık durumuna göre kısa süreli ağrı kesici veya iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir.
İlaçlar kifozun yapısal nedenini ortadan kaldırmaz. Ağrının kontrol edilmesine ve hastanın egzersizlere katılmasına yardımcı olabilir.
Osteoporoz Tedavisi
Osteoporoza bağlı kifozda:
- Kemik yoğunluğu ölçümü
- D vitamini ve kalsiyum değerlendirmesi
- Kemik erimesine yönelik ilaçlar
- Düşme riskinin azaltılması
- Kas güçlendirme
- Denge egzersizleri
tedavinin temel parçalarıdır.
Kifozda Ne Zaman Ameliyat Gerekir?
Ameliyat kararı yalnızca kifoz açısına bakılarak verilmez.
Cerrahi tedavi şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Genellikle 70-80 derecenin üzerindeki ilerleyici Scheuermann kifozu
- 80-90 dereceyi aşan belirgin ve sert deformite
- Korse tedavisine rağmen ilerleme
- Günlük yaşamı etkileyen şiddetli ve sürekli ağrı
- Belirgin görünüm bozukluğu ve psikososyal etkilenme
- Omurganın öne doğru dengesizleşmesi
- Nörolojik bulgular
- Omurilik basısı
- İlerleyici konjenital kifoz
- Solunum kapasitesini etkileyen ileri deformite
- Travma veya ameliyat sonrasında gelişen ciddi kifoz
Bazı 75 derecelik eğrilikler esnek ve ağrısız olabilirken bazı daha düşük dereceli ancak keskin, sert ve ilerleyici kifozlar cerrahi gerektirebilir.
Bu nedenle ameliyat kararı hastaya özel verilmelidir.
Kifoz Ameliyatının Amaçları Nelerdir?
Kifoz ameliyatının amacı sırtı tamamen düz yapmak değildir.
Cerrahinin temel hedefleri:
- Eğriliği güvenli ölçüde düzeltmek
- Omurganın öne dengesini iyileştirmek
- İlerlemeyi durdurmak
- Omuriliği ve sinirleri korumak
- Ağrıyı azaltmak
- Hastanın karşıya bakabilmesini sağlamak
- Omuz, gövde ve pelvis dengesini iyileştirmek
- Düzeltilen omurların sağlam şekilde kaynamasını sağlamaktır.
Aşırı düzeltme de istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle hedef, hastanın yaşına ve omurga yapısına uygun dengeli bir düzeltmedir.
Kifoz Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Günümüzde Scheuermann kifozu ameliyatlarının büyük bölümü sırttan yapılan posterior yaklaşımla gerçekleştirilebilir.
Genel Anestezi
Hasta genel anestezi altında uyutulur.
Ameliyat öncesinde:
- Kan testleri
- Röntgen
- MR
- Gerekirse tomografi
- Anestezi değerlendirmesi
- Solunum fonksiyon testleri
tamamlanır.
Hastanın Pozisyonlandırılması
Hasta ameliyat masasına yüzüstü yatırılır.
Göğüs ve karın bölgesinin baskı altında kalmaması, gözlerin ve sinirlerin korunması için özel destekler kullanılır.
Nöromonitörizasyon
Ameliyat sırasında omurilik ve sinirlerin işlevi nöromonitörizasyonla takip edilebilir.
Bu sistem:
- Omurilik yollarının elektriksel yanıtlarını
- Bacaklara giden motor sinyalleri
- Bazı duyu yollarını
ameliyat boyunca kontrol etmeye yardımcı olur.
Nöromonitörizasyon cerrahi güvenliği artıran önemli araçlardan biridir; ancak riski tamamen ortadan kaldırmaz.
Pedikül Vidalarının Yerleştirilmesi
Kifoz eğriliğinin üst ve altındaki uygun omurlara pedikül vidaları yerleştirilir.
Vidaların amacı:
- Omurgayı kontrollü şekilde düzeltmek
- Düzeltmeyi korumak
- Kaynama oluşuncaya kadar omurgayı sabitlemektir.
Vida yerleşiminde klasik cerrahi tekniklerin yanında:
- Skopi
- Navigasyon
- Üç boyutlu görüntüleme
- Robotik rehberlik
gibi teknolojiler kullanılabilir.
Teknoloji cerraha yardımcı olur; ameliyatın başarısını belirleyen temel unsurlar doğru planlama ve cerrahi deneyimdir.
Ponte Osteotomileri
Sert Scheuermann kifozunda omurganın arka kısmındaki bazı eklem ve bağ dokuları kontrollü olarak gevşetilebilir.
Bu işleme Ponte osteotomisi adı verilir.
Amaç:
- Sert eğriliğin hareketliliğini artırmak
- Omurganın kontrollü şekilde düzeltilmesini sağlamak
- Düzeltme kuvvetini omurlara dengeli dağıtmaktır.
Osteotomi sayısı ve seviyesi hastanın eğriliğine göre belirlenir.
Rodların Yerleştirilmesi ve Düzeltme
Omurganın doğal eğriliğine göre şekillendirilen iki metal rod vidalara bağlanır.
Düzeltme:
- Rod çevirme
- Kompresyon
- Distraksiyon
- Segmental düzeltme
- Omurların kontrollü taşınması
gibi tekniklerle aşamalı olarak yapılır.
Omurganın tek hamlede zorla düzeltilmesi yerine, düzeltme kuvvetleri birçok omura paylaştırılır.
Füzyon ve Kemik Grefti
Düzeltilen omurların zaman içinde birbirine kaynaması için kemik yüzeyleri hazırlanır ve kemik grefti yerleştirilir.
Bu işleme spinal füzyon adı verilir.
Kullanılabilecek greftler:
- Hastanın ameliyat sırasında elde edilen kendi kemiği
- Kemik bankası greftleri
- Sentetik kemik ürünleri
olabilir.
Kalıcı stabiliteyi asıl sağlayan, zamanla oluşan kemik kaynamasıdır. Vidalar ve rodlar bu süreçte omurgayı uygun pozisyonda tutar.
Kifoz Ameliyatı Önden mi, Arkadan mı Yapılır?
Geçmişte sert kifozların bir bölümünde hem önden hem arkadan ameliyat uygulanıyordu.
Günümüzde güçlü pedikül vida sistemleri ve posterior osteotomi teknikleri sayesinde Scheuermann kifozunun büyük bölümü yalnızca sırttan yapılan ameliyatla tedavi edilebilir.
Ancak:
- Çok ileri ve sert deformitelerde
- Bazı konjenital kifozlarda
- Ön kolonun ciddi şekilde bozulduğu durumlarda
- Daha önce ameliyat edilmiş hastalarda
farklı veya birleşik yaklaşımlar gerekebilir.
Çok İleri ve Sert Kifozlarda Hangi Yöntemler Kullanılır?
İleri deformitelerde standart Ponte osteotomileri yeterli olmayabilir.
Bu hastalarda:
- Pedikül çıkarma osteotomisi
- Vertebral kolon rezeksiyonu
- Ön ve arka gevşetme
- Aşamalı cerrahi
- Halo-gravite traksiyonu
gibi ileri yöntemler değerlendirilebilir.
Halo-Gravite Traksiyonu
Çok ağır ve sert deformitelerde ameliyat öncesinde omurganın yavaşça gerilmesi için halo-gravite traksiyonu kullanılabilir.
Baş çevresine yerleştirilen özel bir halo sistemiyle kontrollü ağırlık uygulanır. Amaç omurgayı haftalar içinde kademeli olarak esnetmek, solunum kapasitesini iyileştirmek ve ana cerrahiyi daha güvenli hale getirmektir.
Her kifoz hastasında gerekli değildir.
Kifoz Ameliyatında Kaç Omur Sabitlenir?
Sabitlenecek omur sayısı hastadan hastaya değişir.
Planlama sırasında:
- Eğriliğin başladığı ve bittiği seviyeler
- Eğriliğin tepesi
- Omurganın genel dengesi
- Alt omurların durumu
- Bel lordozu
- Eğriliğin esnekliği
- Hastanın büyüme durumu
değerlendirilir.
Çok kısa füzyon düzeltme kaybına ve bileşke sorunlarına yol açabilir. Gereğinden uzun füzyon ise sağlam ve hareketli omur segmentlerinin kaybedilmesine neden olabilir.
Bu nedenle ameliyat seviyelerinin seçimi cerrahinin en önemli planlama aşamalarından biridir.
Kifoz Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Kifoz ameliyatı önemli bir omurga cerrahisidir. Her cerrahi işlemde olduğu gibi riskleri vardır.
Olası riskler şunlardır:
- Enfeksiyon
- Kanama
- Kan nakli ihtiyacı
- Omurilik veya sinir hasarı
- Bacaklarda güç veya his kaybı
- Beyin-omurilik sıvısı kaçağı
- Vida veya rod yerleşim sorunları
- Kaynamama
- Rod kırılması
- Düzeltme kaybı
- Yara iyileşme problemi
- Omurganın üst veya alt birleşim bölgesinde yeni deformite
- Pıhtı oluşumu
- Akciğer problemleri
- Anesteziye bağlı komplikasyonlar
- İkinci ameliyat gereksinimi
Ciddi nörolojik komplikasyonlar nadirdir ancak tamamen sıfırlanamaz.
Riskler:
- İleri ve sert eğriliklerde
- Konjenital kifozda
- Daha önce ameliyat edilmiş hastalarda
- Nöromüsküler hastalıklarda
- Sigara kullananlarda
- Kemik kalitesi düşük olanlarda
- Beslenme bozukluğu bulunanlarda
artabilir.
Kifoz Ameliyatından Sonra Hastane Süreci
Ameliyat sonrasında hasta yakın takip altında tutulur.
İlk günlerde:
- Ağrı kontrolü sağlanır.
- Sinir muayeneleri tekrarlanır.
- Solunum egzersizleri başlatılır.
- Yatak içinde dönme öğretilir.
- Uygun zamanda ayağa kalkılır.
- Yürüme eğitimi verilir.
- Yara kontrol edilir.
Hastanede kalış süresi ameliyatın büyüklüğüne ve hastanın genel durumuna göre değişir. Sorunsuz seyreden standart ameliyatlarda çoğunlukla birkaç gün içinde taburculuk planlanabilir.
Ameliyattan Sonra Korse Kullanılır mı?
Güçlü vida-rod sistemleri kullanılan birçok hastada ameliyat sonrası korse gerekmeyebilir.
Ancak:
- Kemik kalitesi düşükse
- Çok ileri deformite düzeltilmişse
- Cerrah ek destek gerekli görürse
- Kaynama açısından risk bulunuyorsa
belirli süre korse kullanılabilir.
Kifoz Ameliyatından Sonra İyileşme Süreci
İyileşme hızı hastadan hastaya değişir.
İlk Haftalar
Hasta günlük kısa yürüyüşlere başlar.
Şunlardan kaçınması istenir:
- Ağır kaldırma
- Ani dönme
- Belden öne eğilme
- Zorlayıcı spor
- Kontrolsüz hareketler
Yara bakımı ve ağrı kontrolü sürdürülür.
İlk 6-12 Hafta
Yürüme mesafesi artırılır. Okula veya masa başı işe dönüş hastanın durumuna göre planlanabilir.
Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçınılır.
Üçüncü Aydan Sonra
Röntgenlerde implantların ve omurga dengesinin uygun olduğu görülürse egzersiz programı artırılabilir.
Hafif kondisyon çalışmaları başlanabilir.
Altıncı Aydan Sonra
Kemik kaynamasının durumuna göre daha aktif egzersizlere izin verilebilir.
Temaslı sporlar ve ağır yüklenmeler için daha uzun süre beklemek gerekebilir.
Birinci Yıl
Kaynama büyük ölçüde tamamlanır. Hastaların çoğu günlük yaşamına ve uygun spor aktivitelerine dönebilir.
Kesin zamanlama ameliyatın kapsamına ve kontrol röntgenlerine göre belirlenir.
Kifoz Ameliyatından Sonra Boy Uzar mı?
Kifozun düzeltilmesiyle gövdenin öne eğimi azalır ve hasta daha dik durur.
Bu nedenle ölçülen boyda birkaç santimetrelik artış olabilir. Artış miktarı:
- Kifozun derecesine
- Eğriliğin esnekliğine
- Yapılan düzeltmeye
- Hastanın vücut yapısına
bağlıdır.
Ameliyatın temel amacı boy uzatmak değil, omurgayı dengeli ve güvenli bir konuma getirmektir.
Kifoz Ameliyatı Sonrasında Kamburluk Tamamen Düzelir mi?
Ameliyatla belirgin düzeltme sağlanabilir. Ancak sırt omurgasının tamamen dümdüz hale getirilmesi hedeflenmez.
Normal omurgada doğal bir kifoz bulunmalıdır.
Aşırı düzeltme:
- Omurga dengesinin bozulmasına
- Boyun ve bel bölgesinde aşırı yüklenmeye
- Bileşke sorunlarına
- Doğal olmayan görünüme
neden olabilir.
Hedef, doğal omurga eğrilerini koruyan dengeli bir düzeltmedir.
Kifoz Ameliyatının Yaklaşık Fiyatı Ne Kadardır?
Kifoz ameliyatının maliyeti hastadan hastaya değişir.
Fiyatı etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
- Sabitlenecek omur sayısı
- Kullanılacak vida ve rod miktarı
- İmplant markası
- Kifozun sertliği
- Osteotomi gerekip gerekmediği
- Nöromonitörizasyon kullanımı
- Navigasyon veya robotik sistem kullanımı
- Hastanede yatış süresi
- Yoğun bakım ihtiyacı
- Kan ve kan ürünü kullanımı
- Hastanın ek hastalıkları
- Özel sağlık sigortası kapsamı
Kifoz ameliyatının 2026 yılı için yaklaşık toplam maliyeti çoğu hastada 350.000-500.000 TL aralığında olabilir.
Bu rakam sabit bir ücret değildir. Çok ileri deformitelerde, daha fazla implant kullanılan ameliyatlarda, revizyon cerrahilerinde veya yoğun bakım gerektiren hastalarda maliyet daha yüksek olabilir.
Kesin ameliyat ücreti ancak:
- Hastanın muayene edilmesi
- Ayakta tüm omurga röntgenlerinin değerlendirilmesi
- MR ve gerekiyorsa tomografinin incelenmesi
- Ameliyat seviyelerinin belirlenmesi
- Kullanılacak implantların planlanması
- Hastane ve sigorta koşullarının değerlendirilmesi
sonrasında hesaplanabilir.
Kifoz Ameliyatı Sonrası Vida ve Rodlar Çıkarılır mı?
İmplantlar genellikle kalıcı olarak bırakılır.
Şu durumlar dışında rutin olarak çıkarılmaları gerekmez:
- Enfeksiyon
- Belirgin implant rahatsızlığı
- Rod veya vida kırılması
- İmplantın cilt altında sorun oluşturması
- Cerrahın gerekli gördüğü özel durumlar
Kaynama tamamlandıktan sonra bile implantların çıkarılması ayrı bir ameliyattır ve her hastada uygun değildir.
Kifoz Tekrarlar mı?
Başarılı cerrahi ve sağlam kemik kaynaması sonrasında belirgin tekrar beklenmez.
Ancak şu durumlarda düzeltme kaybı veya yeni deformite gelişebilir:
- Kaynamama
- Sigara kullanımı
- İmplant kırılması
- Kemik erimesi
- Uygun olmayan füzyon seviyesi
- Nöromüsküler hastalık
- Konjenital deformitenin büyümeye devam etmesi
- Birleşim bölgesinde yeni kifoz gelişmesi
Düzenli kontroller bu sorunların erken fark edilmesini sağlar.
Kifoz ile Skolyoz Arasındaki Fark Nedir?
Skolyoz, omurganın önden veya arkadan bakıldığında yana doğru eğilmesi ve omurların dönmesidir.
Kifoz ise yandan bakıldığında sırtın öne doğru eğriliğinin artmasıdır.
Bazı hastalarda skolyoz ve kifoz birlikte bulunabilir. Bu durum kifoskolyoz olarak adlandırılır.
Tedavi planı her iki deformite birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.
Kifoz Egzersizle Tamamen Düzelir mi?
Postüral ve esnek kifozda egzersizle belirgin düzelme sağlanabilir.
Scheuermann kifozunda egzersiz:
- Ağrıyı azaltabilir.
- Kasları güçlendirebilir.
- Duruşu iyileştirebilir.
- Esnekliği artırabilir.
Ancak omurlardaki yapısal kama şeklini tamamen ortadan kaldırmaz.
İleri ve sert kifozda egzersizin amacı eğriliği tamamen düzeltmek değil, hastanın işlevini ve kas dengesini iyileştirmektir.
Kifoz Korsesi Kaç Yaşına Kadar Kullanılabilir?
Korse en etkili sonuçları büyümenin devam ettiği dönemde verir.
Kemik gelişimi tamamlandıktan sonra korse:
- Sert kifozu kalıcı olarak düzeltemez.
- Bazı erişkinlerde ağrı kontrolüne yardımcı olabilir.
- Geçici destek sağlayabilir.
Çocuğun yaşı tek başına yeterli değildir. Kemik yaşı ve kalan büyüme potansiyeli röntgen bulgularıyla değerlendirilmelidir.
Her Kifoz Hastası Ameliyat Olmalı mıdır?
Hayır.
Kifoz hastalarının önemli bir bölümü:
- Takip
- Duruş eğitimi
- Egzersiz
- Fizik tedavi
- Korse
ile tedavi edilebilir.
Ameliyat daha çok ileri, sert, ilerleyici, ağrılı veya nörolojik risk oluşturan deformitelerde değerlendirilir.
Ne Zaman Omurga Cerrahisine Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa omurga cerrahisi muayenesi önerilir:
- Çocuğun sırtındaki kamburluğun giderek artması
- Dik durmakla eğriliğin düzelmemesi
- Uzun süredir devam eden sırt ağrısı
- Kifoz açısının 60 dereceyi aşması
- Korseye rağmen eğriliğin ilerlemesi
- Kifozun 70-80 dereceye yaklaşması veya bu değerleri geçmesi
- Bacaklarda uyuşma veya güç kaybı
- Yürüme bozukluğu
- Doğuştan omurga anomalisi
- Travma sonrası gelişen kamburluk
- Gece ağrısı veya açıklanamayan kilo kaybı
- Daha önce geçirilmiş ameliyattan sonra öne eğilmenin artması
Bursa’da Kifoz ve Kamburluk Tedavisi
Bursa ve çevresinden kifoz şikâyetiyle başvuran çocuk ve erişkin hastalarda öncelikle kamburluğun postüral mı, yapısal mı olduğu belirlenir.
Muayene sonrasında gerekli görülürse:
- Ayakta tüm omurga röntgeni
- Geriye esneme grafisi
- Omurga MR’ı
- Bilgisayarlı tomografi
- Solunum fonksiyon testleri
- Kemik yoğunluğu ölçümü
planlanabilir.
Tedavi; hastanın yaşı, kifoz derecesi, büyüme potansiyeli, eğriliğin esnekliği ve şikâyetlerin günlük yaşama etkisine göre kişiye özel olarak düzenlenir.
Bursa başta olmak üzere Balıkesir, Bilecik, Kütahya, Eskişehir, Çanakkale, Yalova, İstanbul ve diğer şehirlerden başvuran hastaların muayene, ameliyat hazırlığı ve ameliyat sonrası kontrol süreçleri planlanabilir.
Çocuğunuzun sırtındaki kamburluk giderek artıyorsa, dik durmakla düzelmiyorsa, kifoz derecesi yüksekse veya daha önce korse tedavisine rağmen ilerleme devam ediyorsa Prof. Dr. Hanifi Üçpunar’dan muayene randevusu alarak ameliyatsız ve cerrahi tedavi seçenekleri hakkında ayrıntılı değerlendirme talep edebilirsiniz.
Kifozla birlikte bacaklarda güç kaybı, yürüme bozukluğu veya idrar-dışkı kontrolünde değişiklik bulunuyorsa rutin randevu beklemeden acil değerlendirme yapılmalıdır.
