Pigmentli villonodüler sinovit (PVNS), eklemleri ve tendonları kaplayan ince doku tabakası olan sinovyumun kalınlaşmasına ve aşırı büyümesine neden olan bir durumdur. Bu aşırı büyümeden kaynaklanan kitle veya tümör kanserli değildir ve vücudun diğer bölgelerine yayılmaz (metastaz yapmaz).
Bununla birlikte PVNS, ilerleyici bir hastalıktır. Yavaş yavaş kötüleşerek kemik hasarına ve artrite yol açabilir.
PVNS genellikle diz eklemini etkiler, ancak diğer eklemlerde de görülebilir. Çoğu durumda hasarlı eklem kapsülünü ve kitleyi çıkarmak için ameliyat gerekir.
Sağlıklı bir eklemde sinovyum, kıkırdağı yağlayan ve harekete yardımcı olan az miktarda sıvı üretir. PVNS’de sinovyum ekstra sıvı üretir. Bu durum eklemde şişmeye ve hareketlerin ağrılı hâle gelmesine neden olur.
PVNS tipik olarak yalnızca bir eklemi tutar. Hastaların %80’inde diz etkilenir. Bununla birlikte kalça, ayak bileği, omuz ve dirsek eklemlerinde de görülebilir.
Her yaşta ortaya çıkabilmesine rağmen en sık 20-50 yaş arasındaki genç erişkinlerde görülür.
PVNS Türleri
PVNS’nin iki biçimi vardır:
- Lokalize PVNS
- Yaygın (diffüz) PVNS
Lokalize PVNS
Tümör, eklemi destekleyen tendonları tuttuğunda veya eklemin yalnızca bir bölümünde meydana geldiğinde lokalize PVNS olarak adlandırılır.
Bu tip genellikle tedaviye iyi yanıt verir.
Yaygın (Diffüz) PVNS
Hastalık daha yaygın olduğunda ve eklemin tamamını tuttuğunda yaygın veya diffüz PVNS olarak adlandırılır.
Bu tür daha agresif olma eğilimindedir ve tedavisi daha zordur.
PVNS Belirtileri Nelerdir?
Lokalize PVNS, etkilenen eklemde ağrı ve şişmeye neden olur. Şişlik oldukça belirgin olabilir.
Diğer belirtiler şunlardır:
- Eklemde kilitlenme
- Takılma hissi
- Eklemde dengesizlik
- Hareket kısıtlılığı
Diffüz PVNS’de belirtiler genellikle kademeli olarak ortaya çıkar.
En sık görülen belirtiler:
- Eklem ağrısı
- Şişlik
- Sertlik
- Hareket kısıtlılığı
Bazı hastalar, eklem boşluğunda kan birikmesi anlamına gelen hemartroz ile başvurabilir. Bu durum, etkilenen eklemde çok hafif bir travma sonrasında veya herhangi bir travma olmadan ortaya çıkabilir.
Her iki PVNS türünde de belirtiler zaman zaman azalıp yeniden artabilir.
PVNS Tanısı Nasıl Konur?
Doktorunuz fizik muayene sonrasında çeşitli tetkikler isteyebilir.
Röntgen
Röntgen, kemik gibi yoğun yapıların görüntülenmesini sağlar.
PVNS kemiğe zarar vermemiş veya kemikte herhangi bir değişikliğe neden olmamışsa röntgende görülmeyebilir. Bununla birlikte röntgen görüntüleri, eklem ağrısının diğer nedenlerini dışlamaya yardımcı olabilir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
MR, vücudun yumuşak dokularının ayrıntılı şekilde görüntülenmesini sağlar ve PVNS tanısında önemli bir yere sahiptir.
Lokalize PVNS’de MR görüntüsünde nodüler bir kitle görülebilir.
Diffüz PVNS’de ise:
- Eklem kapsülünde belirgin kalınlaşma
- Eklem içinde yaygın kitle
- Kıkırdak hasarı
- Kemik yıkımına bağlı değişiklikler
görülebilir.
Biyopsi
PVNS tanısını doğrulamak için biyopsi gerekebilir.
Biyopsi sırasında tümörden bir doku örneği alınır ve mikroskop altında incelenir. Doku örneğinin alınması için küçük bir cerrahi işlem gerekebilir.
Cerrahi Tedavi Seçenekleri
Artroskopik Cerrahi
Artroskopi, hem lokalize hem de yaygın PVNS vakalarının tanısında ve tedavisinde kullanılabilir.
Artroskopik cerrahiye uygun aletlerle eklem içerisindeki PVNS dokuları temizlenir.
Açık Cerrahi
Açık cerrahi, özellikle dizin hem ön hem de arka bölümünü yaygın şekilde tutan PVNS vakalarında tercih edilir.
Birçok yaygın PVNS vakasında en iyi sonuçlar açık cerrahiyle elde edilebilir.
Kombine Artroskopik ve Açık Cerrahi
Bazı hastalarda artroskopik ve açık cerrahi yöntemler birlikte uygulanabilir.
Cerrahi yöntemin seçimi; hastalığın yaygınlığına, eklem içerisindeki yerleşimine ve çevre dokuların durumuna göre yapılır.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi tümör dokusunu küçültebilir ve bazı yaygın PVNS vakalarında kullanılabilir.
Genellikle standart cerrahi tedavinin başarılı olmadığı hastalarda bir seçenek olarak değerlendirilir.
Geçmişte radyasyon tedavisi, vücut dışından etkilenen ekleme yönlendirilen ışınlarla uygulanmaktaydı. Bu yöntem etkili olabilmesine rağmen bazı komplikasyonlara neden olabilir.
Eklem içi radyasyon adı verilen yöntemde ise eklem içerisine iğne yoluyla radyoaktif sıvı enjekte edilir.
Bazı hastalarda tekrarlama riskini azaltmak amacıyla ameliyattan sonra radyasyon tedavisi uygulanabilir.
İlaç Tedavileri
PVNS tedavisi için araştırılan çeşitli ilaçlar bulunmaktadır.
Bu ilaçların bazıları, eklem kapsülündeki hücreler tarafından üretilen CSF-1R proteinini hedefler. Bu tedavilerin bazı hastalarda etkili olabileceği gösterilmiştir.
Ameliyat Sonrası Fizik Tedavi
Ameliyat sonrasında fizik tedavi, günlük aktivitelere geri dönülmesi açısından son derece önemlidir.
Özel egzersizler:
- Etkilenen eklemde kas gücünün yeniden kazanılmasına
- Eklem hareket açıklığının artırılmasına
- Eklem sertliğinin azaltılmasına
- Günlük aktivitelere dönüşün kolaylaştırılmasına
yardımcı olur.
Artroskopik cerrahiden sonra iyileşme genellikle daha kısa bir fizik tedavi süreci gerektirir. Ardından hasta normal aktivitelerine dönebilir.
Açık cerrahi daha kapsamlı olduğundan ameliyat sonrasında eklem sertliği riski daha yüksektir. Diffüz PVNS nedeniyle açık cerrahi uygulanan hastalarda daha düzenli ve kapsamlı bir fizik tedavi programına ihtiyaç duyulabilir.
Bu hastalarda normal aktivitelere dönüş birkaç ay sürebilir.
PVNS Tekrarlar mı?
Lokalize PVNS, ameliyattan sonra nadiren tekrarlar.
Diffüz PVNS’de tekrarlama oranı genellikle %10 civarındadır ancak bazı vakalarda %30’a kadar çıkabilir.
Diffüz PVNS bulunan hastaların ameliyattan sonra birkaç yıl boyunca düzenli doktor kontrolünde olması gerekir.
Takip sırasında PVNS’nin tekrarlayıp tekrarlamadığını değerlendirmek için MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Bölgedeki Hastalarımıza Özel Bilgilendirme
Bursa başta olmak üzere Bilecik, Kütahya, Eskişehir, Balıkesir, Çanakkale, Yalova ve İstanbul illerinden başvuran hastaların ameliyat, tedavi ve kontrol süreçleri planlanabilmektedir.
Modern cerrahi yöntemlerle Marmara Bölgesi’nin farklı illerinden başvuran hastalara hizmet verilmektedir.
Hekim Bilgileri
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Tıp Fakültesi Mezuniyeti: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi (İngilizce)
Uzmanlık Eğitimi: Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Doçentlik: Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi – Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği
Profesörlük: Mudanya Üniversitesi
İletişim ve Randevu
WhatsApp: 0507 220 62 32
E-posta: hanifiucpunar@gmail.com
Online Randevu: drhanifiucpunar.org/randevu-al
