Sinir sıkışması nedir: elde, kolda, bacakta veya ayakta gelişen uyuşma, karıncalanma, yanma, elektriklenme ve güç kaybı çoğu zaman “sinir sıkışması” olarak tarif edilir. Ancak bu yakınmaların hepsi aynı hastalıktan kaynaklanmaz.
Sinir üzerindeki baskı:
- El bileğinde oluşursa karpal tünel sendromu,
- Dirsekte oluşursa kübital tünel sendromu,
- Ayak bileğinde oluşursa tarsal tünel sendromu,
- Boyundan çıkan sinir kökünde oluşursa servikal radikülopati,
- Belden çıkan sinir kökünde oluşursa lomber radikülopati veya siyatik
olarak adlandırılabilir.
Diyabete bağlı polinöropati, vitamin eksiklikleri, dolaşım sorunları ve bazı romatizmal hastalıklar da benzer belirtilere yol açabilir. Bu nedenle tedaviden önce sinirin nerede ve neden etkilendiğinin belirlenmesi gerekir.
Sinir Sıkışması Nedir?
Sinir sıkışması, bir sinirin geçtiği anatomik kanal içinde çevresindeki bağ, kas, tendon, kemik veya diğer dokular tarafından baskı altında kalmasıdır.
Baskı uzun süre devam ettiğinde sinirin kanlanması ve elektriksel iletimi bozulabilir. Başlangıçta aralıklı uyuşma ve karıncalanma görülürken ilerleyen dönemde kalıcı his kaybı, kas güçsüzlüğü ve kas erimesi gelişebilir.
Sinir sıkışmasında görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:
- Uyuşma
- Karıncalanma
- Yanma veya elektrik çarpması hissi
- Sinir boyunca yayılan ağrı
- Kavrama ya da kaldırma gücünde azalma
- İnce el hareketlerinde zorlanma
- El veya ayakta beceri kaybı
- İleri dönemde kaslarda incelme
Hap bilgi: Ağrının şiddeti sinirdeki hasarın derecesini her zaman göstermez. Ağrısı azalan ancak güç kaybı ve kas erimesi başlayan bir hastada sinir hasarı ilerliyor olabilir.
Her Uyuşma Sinir Sıkışması mıdır?
Hayır. Uyuşma ve yanma şikâyetleri yalnızca sinirin belirli bir noktada sıkışmasından kaynaklanmaz.
Benzer yakınmalara yol açabilecek durumlar şunlardır:
- Diyabete bağlı periferik nöropati
- B12 vitamini eksikliği
- B6 vitamininin aşırı kullanılması
- Tiroid hastalıkları
- Böbrek veya karaciğer hastalıkları
- Boyun ve bel fıtıkları
- Omurga kanal darlığı
- Dolaşım bozuklukları
- Romatizmal hastalıklar
- Bazı ilaçlar ve kemoterapi tedavileri
- Travmaya bağlı sinir yaralanmaları
- Multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklar
Bu nedenle yalnızca “el uyuşuyor” veya “ayak yanıyor” yakınmasına bakılarak tedavi başlanması doğru değildir.
Elde Sinir Sıkışması Belirtileri
Elde uyuşmanın en sık nedenlerinden biri karpal tünel sendromudur. Karpal tünel sendromu, median sinirin el bileğindeki dar bir kanal içinde baskı altında kalmasıyla oluşur.
Karpal Tünel Sendromunun Belirtileri
Karpal tünel sendromunda genellikle:
- Başparmakta uyuşma
- İşaret parmağında uyuşma
- Orta parmakta uyuşma
- Yüzük parmağının başparmak tarafında uyuşma
- Gece uykudan uyandıran karıncalanma
- Eli sallayınca geçici rahatlama
- Telefon, kitap veya direksiyon tutarken uyuşma
- Eşyaları elden düşürme
- Düğme ilikleme gibi ince işlerde zorlanma
- Başparmak tabanındaki kaslarda güçsüzlük
görülebilir.
Serçe parmağın uyuşması karpal tünel sendromu için tipik değildir. Serçe ve yüzük parmağında uyuşma varsa ulnar sinir ve kübital tünel sendromu araştırılmalıdır.
Sabah elde şişlik veya tutukluk hissedilebilir. Ancak gerçek eklem şişliği ve uzun süren sabah tutukluğu varsa romatizmal hastalıklar da değerlendirilmelidir.
Dirsekte Sinir Sıkışması: Kübital Tünel Sendromu
Kübital tünel sendromu, ulnar sinirin dirseğin iç tarafında sıkışması veya gerilmesidir. Ulnar sinir, halk arasında “dirsekte elektrik çarpan sinir” olarak bilinen bölgeden geçer.
Belirtileri şunlardır:
- Serçe parmakta uyuşma
- Yüzük parmağının serçe parmak tarafında uyuşma
- Dirseğin iç tarafından ele yayılan elektriklenme
- Dirsek bükülü tutulduğunda şikâyetlerin artması
- Telefonla konuşurken uyuşma
- Gece dirsek bükülü uyunduğunda yakınmaların artması
- Parmakları açıp kapatmada veya birbirinden ayırmada güçsüzlük
- Kavrama gücünde azalma
- İleri dönemde el kaslarında incelme
Dirseği sert zemine dayamak, uzun süre bükülü tutmak, eski dirsek kırıkları, kemik çıkıntıları ve bazı anatomik farklılıklar ulnar sinir üzerindeki baskıyı artırabilir.
Koldaki Uyuşma Boyundan mı, Dirsekten mi Kaynaklanır?
Kolda ve elde uyuşma bazen el bileği veya dirsekten değil, boyundan çıkan sinir köklerinden kaynaklanır. Bu tabloya servikal radikülopati denir.
Boyun kaynaklı sinir kökü basısında:
- Boyundan omuza ve kola yayılan ağrı
- Kürek kemiği çevresinde ağrı
- Kolun belirli bölümünde uyuşma
- Belirli kas gruplarında güç kaybı
- Öksürme veya ıkınmayla ağrının artması
- Boyun hareketleriyle şikâyetlerin değişmesi
- Reflekslerde azalma
görülebilir.
Kolun baş üzerine kaldırılması bazı hastalarda şikâyeti artırırken bazı hastalarda sinir kökündeki gerilimi azaltarak geçici rahatlama sağlayabilir. Bu nedenle tek bir hareketle kesin tanı konulamaz.
Aynı hastada hem boyun kaynaklı sinir kökü basısı hem de el bileğinde karpal tünel sendromu bulunabilir. Bu durum “double crush”, yani çift seviyeli sinir etkilenmesi olarak adlandırılır.
Belde Sinir Sıkışması Ne Demektir?
Hastaların “belde sinir sıkışması” olarak tanımladığı durum çoğunlukla bel fıtığına veya omurga kanal darlığına bağlı sinir kökü basısıdır.
Bel fıtığında omurlar arasındaki diskin taşan bölümü sinir köküne baskı yapabilir. Kanal darlığında ise sinirlerin geçtiği omurga kanalının zamanla daralması söz konusudur.
Bu iki hastalık benzer belirtiler oluşturabilse de yürüyüş, duruş ve tedavi özellikleri farklı olabilir.
Bel Fıtığına Bağlı Sinir Basısının Belirtileri
Bel fıtığında sık görülen belirtiler:
- Belden kalçaya yayılan ağrı
- Kalçadan bacağa ve ayağa uzanan siyatik ağrısı
- Bacakta uyuşma veya karıncalanma
- Ayak parmaklarında his değişikliği
- Öksürme, hapşırma veya ıkınmayla artan ağrı
- Oturmakla veya öne eğilmekle artan yakınmalar
- Ayak veya bacak kaslarında güç kaybı
- Parmak ucunda ya da topuk üzerinde yürümekte zorlanma
Bel ağrısının bulunmaması sinir kökü basısını dışlamaz. Bazı hastalarda bel ağrısı olmadan yalnızca kalça ve bacak ağrısı görülebilir.
Omurga Kanal Darlığının Belirtileri
Bel kanal darlığında hastalar genellikle:
- Belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarda ağrı
- Bacaklarda ağırlık ve uyuşma
- Ayakta durmakla artan yakınmalar
- Oturunca veya öne eğilince rahatlama
- Alışveriş arabasına yaslanarak daha rahat yürüme
- Yokuş aşağı yürürken zorlanma
- Bacaklarda güçsüzlük
tarif eder.
Bu tabloya nörojenik kladikasyon adı verilir. Kanal darlığında “uzun yürüyememe” yalnızca yaşlanmaya veya kondisyon düşüklüğüne bağlanmamalıdır.
Siyatik Nedir?
Siyatik tek başına bir hastalık adı değildir. Siyatik sinirin veya onu oluşturan bel sinir köklerinin etkilenmesi sonucunda kalçadan bacağa doğru yayılan ağrıyı tanımlar.
Siyatik ağrısı:
- Yanıcı,
- Batıcı,
- Elektrik çarpar tarzda,
- Bacağın arkasına veya yan tarafına yayılan
bir ağrı olabilir.
Her bacak ağrısı siyatik değildir. Kalça eklemi hastalıkları, kas-tendon sorunları, damar hastalıkları ve periferik sinir basıları da bacak ağrısına neden olabilir.
Bacakta ve Ayakta Sinir Sıkışması Belirtileri
Bacak ve ayaktaki uyuşma tek bir sinirin sıkışmasından, beldeki sinir kökü basısından veya yaygın periferik nöropatiden kaynaklanabilir.
Peroneal Sinir Sıkışması
Peroneal sinir çoğunlukla dizin dış tarafındaki fibula başı çevresinde etkilenir.
Belirtileri:
- Bacağın dış yanında uyuşma
- Ayak sırtında uyuşma
- Ayağı yukarı kaldırmada güçsüzlük
- Ayağın yürürken yere takılması
- Ayak düşmesi
- Yürürken ayağı yere vurma
şeklinde olabilir.
Uzun süre bacak bacak üstüne atmak, çömelmek, hızlı kilo kaybı, sıkı alçı veya diz çevresi travmaları sinir üzerindeki baskıyı artırabilir.
Ayak düşmesi yalnızca peroneal sinir sıkışmasından kaynaklanmaz. Bel fıtığı, daha üst düzey sinir yaralanmaları ve bazı nörolojik hastalıklar da ayak düşmesine neden olabilir.
Tarsal Tünel Sendromu
Tarsal tünel sendromu, tibial sinirin ayak bileğinin iç tarafında sıkışmasıdır.
Belirtileri:
- Ayak tabanında yanma
- Topukta veya ayak tabanında elektriklenme
- Ayak parmaklarına yayılan uyuşma
- Uzun süre ayakta kalınca artan yakınmalar
- Yürümekle ortaya çıkan batıcı ağrı
- Bazı hastalarda gece artan yanma
şeklinde olabilir.
Tarsal tünel sendromu, ayak tabanı yanmasının olası nedenlerinden biridir; ancak ayakta yanmanın en sık veya tek nedeni değildir.
Ayaklarda Yanma Neden Olur?
Her iki ayakta çorap şeklinde yanma ve uyuşma varsa, tek bir noktadaki sinir sıkışmasından çok periferik nöropati düşünülmelidir.
Ayak yanmasının nedenleri arasında:
- Diyabet
- B12 eksikliği
- B6 vitamini fazlalığı
- Tiroid hastalıkları
- Böbrek hastalıkları
- Bazı ilaçlar
- Kemoterapi
- Alkol kullanımı
- Tarsal tünel sendromu
- Bel kaynaklı sinir kökü basısı
- Dolaşım hastalıkları
bulunur.
Kritik ayrım: Tek ayakta, belirli bir sinir hattında gelişen yakınmalar lokal sinir basısını; her iki ayakta simetrik ve çorap şeklinde başlayan yanma ise polinöropatiyi daha fazla düşündürür.
Sinir Sıkışması Neden Olur?
Sinir sıkışmalarında çoğu zaman tek bir neden bulunmaz. Anatomik yatkınlık ile çevresel ve sistemik faktörler birlikte etkili olabilir.
Riski artırabilen durumlar şunlardır:
- Tekrarlayan veya zorlayıcı el hareketleri
- Titreşimli alet kullanımı
- El bileğini uzun süre zorlayıcı pozisyonda tutmak
- Dirseği sürekli sert zemine dayamak
- Dirseği uzun süre bükülü tutmak
- Eski kırık veya çıkıklar
- Romatoid artrit ve tendon kılıfı iltihapları
- Diyabet
- Tiroid hastalıkları
- Obezite
- Gebelik ve sıvı tutulumu
- Kitleler ve ganglion kistleri
- Bel ve boyun fıtıkları
- Omurga kanal darlığı
- Travmalar
Bilgisayar veya telefon kullanımı tek başına her hastada sinir sıkışması oluşturmaz. Ancak uygun olmayan pozisyon, tekrarlayan hareketler ve uzun süre kesintisiz kullanım mevcut belirtileri artırabilir.
Sinir Sıkışması Psikolojik Olabilir mi?
Sinir sıkışması fiziksel bir hastalıktır. Sinir üzerindeki baskı, muayene, görüntüleme, ultrason veya elektrofizyolojik testlerle gösterilebilir.
Stres, kaygı, uyku bozukluğu ve kas gerginliği ise:
- Ağrının daha şiddetli algılanmasına,
- Boyun ve omuz kaslarının gerilmesine,
- Uyku kalitesinin bozulmasına,
- Mevcut şikâyetlerin daha rahatsız edici hâle gelmesine
neden olabilir.
Ancak belirgin uyuşma, kas güçsüzlüğü veya kas erimesi yalnızca strese bağlanmamalıdır.
Sinir Sıkışması Tanısı Nasıl Konulur?
Tanının temelini hastanın öyküsü ve ayrıntılı nörolojik-ortopedik muayene oluşturur.
Muayenede:
- Uyuşmanın hangi parmak veya bölgede olduğu
- Kas gücü
- Refleksler
- Kaslarda incelme
- Boyun ve bel hareketleri
- Sinir germe testleri
- Kavrama ve parmak becerileri
- Yürüyüş biçimi
değerlendirilir.
Tinel ve Phalen gibi provokasyon testleri tanıya yardımcı olabilir. Ancak tek başına pozitif veya negatif olmaları kesin tanı koydurmaz.
EMG Ne Zaman Gerekir?
EMG olarak bilinen elektrofizyolojik inceleme çoğunlukla iki bölümden oluşur:
- Sinir ileti çalışmaları
- İğne elektromiyografisi
Her uyuşma şikâyetinde EMG zorunlu değildir. Klinik muayeneyle tanı açık olan bazı hastalarda tedavi doğrudan planlanabilir.
EMG özellikle şu durumlarda yararlıdır:
- Tanının net olmadığı hastalar
- Sinir basısının yerinin belirlenmesi
- Karpal tünel ile boyun kaynaklı basının ayrılması
- Birden fazla sinirin etkilenmesinden şüphelenilmesi
- Kas güçsüzlüğü veya kas erimesi bulunması
- Sinir hasarının derecesinin değerlendirilmesi
- Polinöropati şüphesi
- Cerrahi öncesinde objektif kayıt gerekmesi
- Tedavi sonrası iyileşmenin değerlendirilmesi
EMG normal olsa bile çok erken veya hafif sinir basısı tamamen dışlanamayabilir. Test sonucu hastanın muayenesiyle birlikte yorumlanmalıdır.
EMG Ağrılı Bir Test midir?
Sinir ileti çalışmasında cilde kısa süreli elektrik uyarıları verilir. İğne EMG bölümünde seçilmiş kaslara ince bir iğne elektrot yerleştirilir.
Test sırasında kısa süreli rahatsızlık hissedilebilir; ancak çoğu hasta işlemi tolere edebilir. İncelenecek sinir ve kas sayısına göre test süresi değişebilir.
MR Ne Zaman Gereklidir?
MR, periferik sinir sıkışmalarında rutin olarak her hastada gerekli değildir.
MR daha çok:
- Boyun fıtığı
- Bel fıtığı
- Omurga kanal darlığı
- Sinir çevresinde kitle
- Travma
- Cerrahi planlama
- Muayeneyle açıklanamayan nörolojik bulgular
bulunduğunda kullanılır.
Bel veya boyun MR’ında fıtık görülmesi, tek başına hastanın şikâyetlerinin o fıtıktan kaynaklandığını kanıtlamaz. MR bulgusu, ağrının yayılımı ve muayene bulgularıyla uyumlu olmalıdır.
Sinir Ultrasonu Ne Zaman Kullanılır?
Yüksek çözünürlüklü ultrasonografi periferik sinirlerin değerlendirilmesinde giderek daha fazla kullanılmaktadır.
Ultrason ile:
- Sinirin kalınlığı
- Sıkışma bölgesi
- Sinirin hareketi
- Ganglion veya kitle
- Tendon ve çevre dokular
- Ulnar sinirin dirsekte yer değiştirmesi
dinamik olarak değerlendirilebilir.
Ultrason, EMG’nin alternatifi olmak zorunda değildir. Bazı hastalarda iki yöntem birbirini tamamlar.
Sinir Sıkışması Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?
Hafif ve orta dereceli sinir sıkışmalarının önemli bir bölümünde önce ameliyatsız tedavi uygulanabilir. Tedavi, sinirin sıkıştığı bölgeye ve hasarın derecesine göre seçilir.
Aktivite Düzenlemesi
Şikâyeti artıran hareketlerin belirlenmesi ve geçici olarak azaltılması gerekir.
Örnek olarak:
- El bileğini uzun süre bükülü tutmamak
- Dirseği sert zemine dayamamak
- Telefon görüşmelerinde dirseği uzun süre bükmemek
- Klavye ve çalışma yüksekliğini düzenlemek
- Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak
- Düzenli mola vermek
önerilebilir.
Amaç el veya kolu tamamen kullanmamak değil, sinir üzerindeki tekrarlayan baskıyı azaltmaktır.
Gece Ateli veya Bileklik
Karpal tünel sendromunda el bileğini düz pozisyonda tutan gece ateli erken dönemde yararlı olabilir.
Kübital tünel sendromunda ise dirseğin gece aşırı bükülmesini önleyen destekler veya havlu uygulaması kullanılabilir.
Yanlış pozisyonda veya aşırı sıkı kullanılan ateller şikâyetleri artırabileceğinden uygun şekilde ayarlanmalıdır.
Egzersiz ve Fizik Tedavi
Sinir kaydırma egzersizleri bazı hastalarda yararlı olabilir. Ancak ileri sinir basısında agresif germe egzersizleri yakınmaları artırabilir.
Fizik tedavide:
- Postür düzenlemesi
- Boyun ve bel çevresi kasların güçlendirilmesi
- Eklem hareket açıklığının korunması
- Sinir mobilizasyonu
- Ergonomik eğitim
uygulanabilir.
Egzersiz programı sinirin etkilendiği seviyeye göre hazırlanmalıdır.
İlaç Tedavisi
Ağrı kesici veya iltihap giderici ilaçlar kısa süreli ağrı kontrolü sağlayabilir. Ancak bu ilaçlar sinir üzerindeki mekanik baskıyı ortadan kaldırmaz.
Nöropatik ağrı ilaçları yanma ve elektriklenme tarzındaki ağrılarda kullanılabilir. Bu ilaçlar hastanın diğer hastalıkları ve kullandığı ilaçlar dikkate alınarak hekim tarafından düzenlenmelidir.
Sinir Sıkışmasında Enjeksiyon Tedavisi
Karpal tünel sendromunda kortikosteroid enjeksiyonu bazı hastalarda kısa ve orta dönemde rahatlama sağlayabilir. Uygulamanın ultrason eşliğinde yapılması iğnenin sinir ve tendonlarla ilişkisini görmeye yardımcı olabilir.
Enjeksiyon:
- Her sinir sıkışmasında uygulanmaz.
- Kalıcı sinir hasarını geri çevirdiği anlamına gelmez.
- İleri kas erimesi bulunan hastada cerrahinin yerine geçmez.
- Tekrarlayan uygulamalarda tendon, sinir ve çevre dokular açısından dikkatli olunmasını gerektirir.
Tarsal ve kübital tünel gibi bölgelerde enjeksiyon kararı anatomik riskler nedeniyle daha seçici verilmelidir.
Sinir Sıkışmasında Vitamin Kullanılmalı mı?
Vitamin eksikliği bulunmayan bir hastada gelişigüzel vitamin kullanımı mekanik sinir basısını ortadan kaldırmaz.
B12 eksikliği laboratuvar testleriyle gösterilmişse eksiklik uygun şekilde tedavi edilmelidir. Ancak normal B12 düzeyine sahip bir hastada yüksek doz takviye kullanmanın karpal tünel veya bel fıtığını iyileştirdiği söylenemez.
Özellikle yüksek doz ve uzun süreli B6 vitamini kullanımı sinir hasarına ve uyuşmaya yol açabilir. “Sinirlere iyi gelir” düşüncesiyle kontrolsüz B vitamini kullanılması doğru değildir.
Omega-3 takviyeleri de sinir sıkışmasının standart tedavisi değildir.
Sinir Sıkışması Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Cerrahi karar yalnızca ağrının süresine veya EMG sonucuna göre verilmez.
Ameliyat şu durumlarda düşünülebilir:
- İlerleyici kas güçsüzlüğü
- Kaslarda incelme veya erime
- Kalıcı his kaybı
- İleri düzey sinir ileti bozukluğu
- Gece ateli ve diğer uygun tedavilere rağmen devam eden şikâyetler
- Günlük yaşamı ve işi belirgin biçimde etkileyen yakınmalar
- Sinir çevresinde kitle veya mekanik bası
- Sinirin iyileşme şansını azaltabilecek ileri hasar bulguları
Gece ağrısının bulunması tek başına mutlak ameliyat nedeni değildir. Buna karşılık ağrısı az olsa bile ilerleyici kas güçsüzlüğü olan bir hastada cerrahi geciktirilmemelidir.
Karpal Tünel Ameliyatı
Karpal tünel ameliyatında median sinirin üzerindeki transvers karpal bağ kesilerek sinir için daha geniş bir alan oluşturulur.
Ameliyat:
- Açık yöntemle
- Mini açık yöntemle
- Uygun hastalarda endoskopik yöntemle
yapılabilir.
Çoğu hasta aynı gün taburcu edilebilir. Lokal veya bölgesel anestezi uygulanabilir.
İleri sinir hasarında ameliyat baskıyı ortadan kaldırır; ancak uzun süredir devam eden kalıcı his kaybının veya kas erimesinin tamamen düzeleceği garanti edilemez. Bu nedenle güç kaybı ve atrofi gelişmeden değerlendirme önemlidir.
Kübital Tünel Ameliyatı
Kübital tünel ameliyatında ulnar sinir dirsek çevresinde serbestleştirilir.
Hastanın anatomisine göre:
- Yerinde gevşetme
- Sinirin öne taşınması
- Medial epikondile yönelik ek işlemler
uygulanabilir.
Her hastada sinirin öne taşınması gerekmez. Cerrahi yöntem; sinirin dirsek hareketleri sırasında yer değiştirmesi, önceki kırıklar, anatomik darlık ve hastalığın derecesine göre seçilir.
Bel Fıtığı ve Kanal Darlığında Cerrahi
Bel fıtığına bağlı siyatik ağrısı bulunan birçok hasta ameliyatsız yöntemlerle düzelebilir.
Cerrahi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- İlerleyici motor güç kaybı
- Ayak düşmesi
- Uygun ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden şiddetli bacak ağrısı
- Hastanın günlük yaşamını belirgin biçimde kısıtlayan sinir kökü basısı
- Omurga kanal darlığı nedeniyle ciddi yürüme kısıtlılığı
- Kauda ekuina sendromu şüphesi
Ameliyat kararı MR görüntüsüne bakılarak değil, hastanın şikâyeti, muayenesi ve görüntüleme bulgularının birbiriyle uyumu değerlendirilerek verilmelidir.
Hangi Belirtiler Acil Değerlendirme Gerektirir?
Aşağıdaki belirtiler varsa rutin randevu beklenmemelidir:
- Yeni başlayan idrar yapamama
- İdrar veya dışkı kontrolünün kaybedilmesi
- Makat ve genital bölgede uyuşma
- Her iki bacakta hızla ilerleyen güç kaybı
- Ani gelişen ayak düşmesi
- Hızla artan yürüme bozukluğu
- Travma sonrası gelişen felç veya belirgin his kaybı
Bu belirtiler kauda ekuina sendromu veya ciddi sinir basısı açısından acil değerlendirme gerektirebilir.
Hap bilgi: Yalnızca sık idrara çıkma veya uzun süredir var olan idrar kaçırma, tek başına kauda ekuina sendromu anlamına gelmez. Özellikle yeni gelişen idrar yapamama, genital bölgede his kaybı ve ilerleyici bacak güçsüzlüğü birlikte önem taşır.
Ne Zaman Ortopedi Doktoruna Başvurulmalıdır?
Şu durumlarda değerlendirme önerilir:
- Uyuşmanın tekrarlaması veya giderek artması
- Gece uykudan uyandıran el uyuşması
- Eşyaları elden düşürme
- El veya ayak kaslarında incelme
- Kavrama gücünde azalma
- Parmak hareketlerinde beceri kaybı
- Bacakta veya ayakta güçsüzlük
- Yürüme mesafesinin giderek azalması
- Ayak düşmesi
- Tedaviye rağmen devam eden siyatik ağrısı
- Şikâyetin günlük yaşamı veya mesleği etkilemesi
“İki hafta geçtiyse mutlaka ciddi sinir hasarı vardır” şeklinde kesin bir süre sınırı yoktur. Ancak güç kaybı veya kas erimesi varsa süre beklenmeden değerlendirme yapılmalıdır.
Sinir Sıkışmasında Tedavi Kararını Değiştiren Beş Kritik Nokta
- Uyuşmanın dağılımı: Başparmak ve ilk üç parmak median siniri; serçe ve yüzük parmağı ulnar siniri düşündürür.
- Güç kaybı: Uyuşmadan daha önemli bir cerrahi karar ölçütü olabilir.
- Kas erimesi: Sinirin uzun süredir etkilendiğini gösterebilir ve tedavinin geciktirilmemesini gerektirir.
- Bası seviyesi: El bileği, dirsek, boyun ve bel kaynaklı sinir etkilenmelerinin tedavileri birbirinden farklıdır.
- Muayene–EMG–MR uyumu: Tek bir test sonucuna göre ameliyat kararı verilmemelidir.
Bursa’da Sinir Sıkışması Değerlendirmesi
Bursa’da el, kol, bacak veya ayakta uyuşma şikâyetiyle başvuran hastalarda ilk amaç, sorunun gerçekten bir sinir sıkışmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemektir.
Değerlendirmede:
- Uyuşmanın dağılımı
- Şikâyetin süresi ve ilerleme biçimi
- Kas gücü
- Kaslarda incelme bulunması
- Mesleki ve günlük el kullanımı
- Yürüyüş ve denge
- EMG bulguları
- Gerekli hastalarda ultrason ve MR görüntüleri
birlikte değerlendirilir.
Karpal tünel, kübital tünel ve diğer periferik sinir basılarında ameliyatsız tedavi ile cerrahi arasındaki karar kişiye özel verilmelidir. Bel veya boyun kaynaklı yakınmalarda ise periferik sinir sıkışmalarıyla sinir kökü basılarının birbirinden ayrılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Sinir sıkışması kendiliğinden geçer mi?
Gebelikte gelişen ödem veya kısa süreli zorlanma gibi bazı nedenlere bağlı hafif yakınmalar azalabilir. Ancak kalıcı uyuşma, güç kaybı veya kas erimesi varsa kendiliğinden geçmesi beklenmemelidir.
Sinir sıkışmasına hangi vitamin iyi gelir?
Yalnızca gösterilmiş bir vitamin eksikliği varsa eksik vitaminin yerine konulması yarar sağlar. Vitamin eksikliği bulunmayan mekanik sinir sıkışmalarında vitamin kullanımı baskıyı ortadan kaldırmaz. Aşırı B6 kullanımı bizzat sinir hasarına yol açabilir.
Karpal tünelde serçe parmak uyuşur mu?
Tipik olarak hayır. Serçe parmak uyuşması daha çok ulnar sinir etkilenmesini, özellikle kübital tünel sendromunu düşündürür.
Her sinir sıkışmasında EMG gerekir mi?
Hayır. Bazı hastalarda tanı klinik muayeneyle konulabilir. EMG; tanının belirsiz olduğu, güç kaybının bulunduğu, birden fazla seviyenin ayırt edilmesi gerektiği veya sinir hasarının derecesinin ölçülmek istendiği durumlarda daha değerlidir.
EMG normal çıkarsa sinir sıkışması yok mudur?
Her zaman değil. Çok hafif, aralıklı veya erken dönem bazı sinir basılarında EMG normal olabilir. Test sonucu muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Karpal tünel ameliyatı lokal anesteziyle yapılabilir mi?
Evet. Karpal tünel gevşetme ameliyatı birçok hastada lokal veya bölgesel anestezi altında gerçekleştirilebilir.
Sinir sıkışması ameliyatından sonra uyuşma hemen geçer mi?
Gece uyuşması ve ağrı erken dönemde azalabilir. Ancak uzun süredir devam eden his kaybı ve kas güçsüzlüğünün iyileşmesi aylar sürebilir. İleri ve kalıcı sinir hasarında tam düzelme sağlanamayabilir.
Ayak yanması tarsal tünel sendromu mudur?
Tarsal tünel olası nedenlerden biridir. Özellikle iki ayakta simetrik yanma varsa diyabet, polinöropati, vitamin bozuklukları ve diğer sistemik nedenler araştırılmalıdır.
Bel fıtığı olan herkes ameliyat edilir mi?
Hayır. Bel fıtığına bağlı siyatik yakınmalarının önemli bir bölümü ameliyatsız yöntemlerle düzelebilir. İlerleyici güç kaybı, kauda ekuina bulguları veya tedaviye rağmen devam eden ciddi sinir kökü basısı varsa cerrahi değerlendirilebilir.
Gece artan el uyuşması önemli midir?
Özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta gece artan uyuşma karpal tünel sendromu için tipiktir. Tekrarlıyorsa ve uykuyu bozuyorsa değerlendirilmesi gerekir.
Sinir sıkışması tekrarlar mı?
Sinir yeterince gevşetilmemişse, çevrede yoğun yara dokusu gelişmişse veya diyabet gibi sinir sağlığını etkileyen hastalıklar varsa yakınmalar devam edebilir ya da tekrarlayabilir. Ancak ameliyat sonrasında görülen her uyuşma yeniden sıkışma anlamına gelmez.
Sonuç
Elde, kolda, bacakta veya ayakta gelişen uyuşma, yanma ve karıncalanma tek bir hastalığın belirtisi değildir. Karpal tünel, kübital tünel, tarsal tünel, bel-boyun fıtıkları ve periferik nöropatiler benzer şikâyetler oluşturabilir.
Doğru tedavi için öncelikle sinirin hangi seviyede etkilendiği belirlenmelidir. Hafif sinir basılarında aktivite düzenlemesi, uygun atel, egzersiz ve seçilmiş hastalarda enjeksiyon uygulanabilir. İlerleyici güç kaybı, kas erimesi veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda ise cerrahi gevşetme gerekebilir.
Tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değil; kalıcı his kaybını, kas erimesini ve fonksiyon kaybını önlemektir.
-
AAOS – Karpal Tünel Sendromu:
https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/carpal-tunnel-syndrome/ -
MedlinePlus – Periferik Sinir Hastalıkları:
https://medlineplus.gov/peripheralnervedisorders.html -
MedlinePlus – Periferik Nöropati:
https://www.medlineplus.gov/ency/article/000593.htm
