Skolyoz ameliyatında kullanılan vida ve rodların, geçerli bir tıbbi neden bulunmadığı sürece rutin olarak çıkarılması önerilmez.
Omurgadaki kemik kaynaması tamamlanmış olsa bile implantların çıkarılması; skolyoz açısında yeniden artışa, kifozun yani kamburluğun ilerlemesine ve nadiren tekrar ameliyat gereksinimine yol açabilir.
Skolyoz Vidaları Neden Çıkarılır?
Skolyoz ameliyatı sonrasında implant çıkarımının başlıca gerekçeleri şunlardır:
- Geç dönem veya tekrarlayan enfeksiyon
- İmplantın cilt altında belirginleşmesi
- Ciltte tahriş veya yara oluşturması
- Vida ya da rod kırılması
- İmplantın yanlış konumda olması
- Sinir dokusunda veya çevre dokularda irritasyon
- İmplantla ilişkili olduğu düşünülen geçmeyen ağrı
Yalnızca ağrı bulunması, implantın mutlaka çıkarılması gerektiği anlamına gelmez. Ağrının vida veya rodlardan kaynaklandığının söylenebilmesi için enfeksiyon, kaynamama, implant gevşemesi ve diğer ağrı nedenleri ayrıntılı olarak araştırılmalıdır.
İmplant çıkarıldıktan sonra ağrının tamamen geçeceği garanti edilemez.
Vida ve Rodlar Çıkarılırsa Skolyoz Tekrar İlerler mi?
Skolyoz ameliyatından sonra omurgada sağlam bir füzyon, yani kemik kaynaması oluşmuş olsa bile implant çıkarımı sonrasında omurga eğriliğinde yeniden artış görülebilir.
Bu artış:
- Skolyoz açısında
- Torakal kifozda
- Omurganın sagittal dengesinde
- Gövde görünümünde
ortaya çıkabilir.
Risk; implantların çıkarılma nedenine, hastanın skolyoz tipine, füzyonun sağlamlığına, çıkarım zamanına ve enfeksiyon bulunup bulunmamasına göre değişir.
İdiyopatik Skolyozda İmplant Çıkarımı
İdiyopatik skolyoz ameliyatı geçiren 43 hastanın değerlendirildiği bir çalışmada, implant çıkarımından sonra koronal plandaki skolyoz açısında görece sınırlı değişiklik görülürken torakal kifozda daha belirgin artış tespit edilmiştir.
Çalışmada hastaların yaklaşık üçte birinde kifoz açısında 10 dereceden fazla artış bildirilmiştir. Özellikle ameliyat sonrasında sırt kifozu azalmış olan hastalarda bu değişimin daha belirgin olabileceği belirtilmiştir.
Bu sonuç, skolyoz vidaları çıkarıldıktan sonra yalnızca önden bakıldığında ölçülen skolyoz açısının değil, omurganın yandan görünümünün de takip edilmesi gerektiğini göstermektedir.
Kaynak: Rathjen K, Wood M, McClung A, Vest Z. Clinical and radiographic results after implant removal in idiopathic scoliosis. Spine. 2007;32(20):2184-2188.
Konjenital Skolyozda İmplant Çıkarımı
Konjenital skolyozlu 24 hastanın değerlendirildiği bir çalışmada, implant çıkarımı sonrasında dört hastada belirgin düzeltme kaybı gelişmiş ve yeniden ameliyat gerekmiştir.
Düzeltme kayıplarının tamamı implant çıkarımından sonraki ilk 12 ay içinde ortaya çıkmıştır. Araştırmacılar, mümkün olduğu sürece implantların korunmasını; çıkarım kaçınılmazsa hasta ve ailesinin düzeltme kaybı ihtimali konusunda bilgilendirilmesini önermiştir.
Kaynak: Wang LN, Hu BW, Yang X, et al. Loss of Correction After Removal of Spinal Implants in Congenital Scoliosis. World Neurosurg. 2020;144:e916-e925.
İmplant Çıkarımı Sonrası Hızlı İlerleme Olabilir mi?
İmplant çıkarımı sonrasında eğrilik bazen kısa sürede hızlı şekilde ilerleyebilir.
Yayımlanan bir olguda, enfeksiyon nedeniyle implantları çıkarılan skolyoz hastasında eğrilik hızla ilerlemiş ve yeniden enstrümantasyon ameliyatı gerekmiştir. Yazarlar, füzyonun sağlam göründüğü hastalarda bile implant çıkarımından sonra önemli deformite ilerlemesi oluşabileceğini vurgulamıştır.
Enfeksiyon Varsa İmplantlar Mutlaka Çıkarılır mı?
Erken dönem enfeksiyonlarda implantların korunarak cerrahi temizlik ve antibiyotik tedavisi uygulanması mümkün olabilir.
Geç dönem, tekrarlayan veya implant üzerinde biyofilm geliştiği düşünülen enfeksiyonlarda ise implantların çıkarılması gerekebilir. Ancak bu karar verilirken:
- Omurga füzyonunun tamamlanıp tamamlanmadığı
- Kaynamama bulunup bulunmadığı
- Eğriliğin yeniden ilerleme riski
- Aynı seansta yeniden implant uygulanıp uygulanamayacağı
değerlendirilmelidir.
Enfeksiyon nedeniyle yalnızca implant çıkarılan hastalarda düzeltme kaybı, implantların çıkarılıp yeniden enstrümantasyon yapılan hastalara göre daha fazla olabilir.
İmplant Çıkarımı Öncesinde Hangi Tetkikler Yapılır?
Ameliyat kararı öncesinde genellikle şu değerlendirmeler yapılır:
- Ayakta tüm omurga röntgenleri
- Eğilme grafileri
- Bilgisayarlı tomografi ile füzyon değerlendirmesi
- Enfeksiyon şüphesinde kan tetkikleri
- Gerekirse MR veya nükleer tıp incelemeleri
- Vida ve rodların konumunun değerlendirilmesi
Bilgisayarlı tomografide füzyonun sağlam görünmesi, implant çıkarımından sonra hiçbir düzeltme kaybı olmayacağını garanti etmez.
Bütün Vidaların Çıkarılması Gerekir mi?
Her hastada tüm implantların çıkarılması gerekmez.
Sorunun yalnızca belirli bir vida veya rod parçasından kaynaklandığı açıkça gösterilebiliyorsa sınırlı implant çıkarımı düşünülebilir. Ancak uzun skolyoz füzyonlarında rodun veya sistemin yalnızca bir bölümünün çıkarılması, mekanik denge açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Enfeksiyon durumunda ise enfeksiyonun yaygınlığına göre sistemin tamamının çıkarılması gerekebilir.
İmplant Çıkarımı Sonrası Takip
Vida ve rodlar çıkarıldıktan sonra hastaların düzenli olarak takip edilmesi gerekir.
Takipte:
- Skolyoz açısı
- Torakal kifoz
- Bel ve sırt dengesi
- Omuz dengesi
- Gövde kayması
- Ağrı ve nörolojik bulgular
değerlendirilir.
Düzeltme kaybının önemli bir kısmı ilk yıl içinde gelişebileceği için erken dönemde daha yakın radyolojik takip gerekebilir.
Hap Bilgi
Skolyoz ameliyatından sonra vida ve rodların çıkarılması basit bir “platin çıkarma” işlemi olarak görülmemelidir.
İmplant çıkarımı sonrasında:
- Skolyoz yeniden ilerleyebilir.
- Kifoz açısı artabilir.
- Ağrı tamamen geçmeyebilir.
- Enfeksiyon tekrar edebilir.
- Yeniden skolyoz ameliyatı gerekebilir.
Bu nedenle implantlar yalnızca açık bir tıbbi gerekçe bulunduğunda ve olası düzeltme kaybı hasta ile ayrıntılı olarak konuşulduktan sonra çıkarılmalıdır.
