Yaşlılarda Kalça Kırığı
Kalça Kırığı Nedir?
Kalça kırığı, uyluk kemiğinizin leğen kemiğinizle birleştiği yerden kısmen veya tamamen kırılmasıdır. Acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi bir yaralanmadır. Osteoporoza bağlı kırıklar arasında bel kırıkları ile birlikte en sık görülen kırıklardandır.
Kalça kırıklarının çoğu 60 yaşın üzerindeki kişilerde görülür. Bu yaş grubunda basit bir düşme en yaygın nedendir. Ancak hastaların küçük bir bölümünde kendiliğinden kırıklar da görülebilir.
Kendiliğinden kırık yaşayan hastalarda yatakta aniden ağrı başlayabilir. Hasta ayaktaysa ani ağrı ile birlikte düşebilir.
Yaşlı bir insanın her yıl düşme ihtimali yaklaşık %30’dur. Bu nedenle düşmelerin engellenmesi, bu kırıklarda temel nedenlerden biri olan osteoporozun tedavisi kadar önemlidir.
Yaşlılardaki kalça kırığı, hastanın genel sağlık durumu hakkında da bilgi verebilir. Bu kırık yalnızca kemik zayıflığı nedeniyle değil, genel sağlık durumu iyi olmayan hastalarda da gerçekleşir. Bu nedenle ailenin bazı konularda hazırlıklı ve bilgili olması gerekir.
Halk arasında “Kalça kırığı neden öldürür?” sorusu sıklıkla sorulur. Bunun temel nedenlerinden biri hastanın genel sağlık durumunun iyi olmamasıdır.
Kalça Kırığı Sonrası Hastayı Bekleyen Riskler
- Daha yüksek ölüm ihtimali: Hastaların yaklaşık %20’si bir yıl içinde hayatını kaybetmektedir.
- Zorlu bir iyileşme süreci: Tahminen her dört hastadan yalnızca biri tamamen iyileşerek eski yürüme düzeyine ulaşır.
- Uzun hastane yatışı: Ortalama bir ila iki hafta hastanede yatış ve olası rehabilitasyon merkezi ihtiyacı oluşabilir.
- Bağımsızlık kaybı, yaşam kalitesinde azalma ve depresyon gelişebilir.
Yaşlı hastalarımız kalça kırığı sonrasında ciddi yardıma ihtiyaç duyabilir. Bu yardım; günlük tuvalet ihtiyacından kişisel temizlik gereksinimlerine kadar değişebilir.
Buna bağlı olarak hem kalça kırığı geçiren hastanın hem de ailesinin yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilir.
Kalça kırığı sonrasında hastalar, bakıma muhtaç olma durumu ve geleceğe ilişkin belirsizlik nedeniyle duygusal çöküntü yaşayabilir. Kırık aniden geliştiği için yaşlı hastamız kendisini daha önce hiç düşünmediği bir durumun içinde bulabilir. Bu nedenle durumu kabullenmesi zaman alabilir.
Neyse ki cerrahi tekniklerdeki gelişmeler sayesinde hasta, ameliyat sonrası birinci günde kırık olan ayağına basarak çoğu zaman yürüyebilmektedir.
Buradaki en önemli belirleyici, hastanın ayağa kalkıp yürüme kapasitesinin bulunmasıdır. Bu kapasite mevcutsa güncel cerrahi teknikler sayesinde ortopedik engel genellikle oluşmamaktadır.
https://youtube.com/shorts/c-W9VIR1vpo?feature=share
Kalça Kırığı Nasıl Anlaşılır? Belirtileri Nelerdir?
Her hasta kalça kırığını farklı şekilde deneyimlese de belirtiler genellikle şunlardır:
- Kalça ve/veya diz ağrısı
- Bel ağrısı
- Ayakta duramama veya yürüyememe
- Morarma veya şişlik
- Kırık taraftaki bacağın sağlam tarafa göre daha kısa görünmesi
- Kırık taraftaki ayağın dışa dönük durması
Kalça kırığı konusundaki şüphe bile doktora başvurmak için yeterlidir. Tedavinin gecikmesi, oluşabilecek problemlerin katlanarak artmasına neden olabilir.
Kalça kırığı belirtileri başka tıbbi durumlardan da kaynaklanabilir. Bu nedenle teşhis için mutlaka doktorunuza danışınız.
Kalça Kırığı Neden Oluşur?
Kalça Kırığı İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Yaşla Birlikte Kemiklerin Zayıflaması
Yaşlandıkça kemikler incelir ve zayıflar. Elli yaşından sonra her on yılda bir kalça kırığı oranı yaklaşık iki katına çıkar.
Kemik çok hızlı kaybedildiğinde veya yeterince hızlı yenilenmediğinde osteoporoz gelişebilir ve kalça kırığı riski artabilir.
https://drhanifiucpunar.org/makaleler/osteoporoz-kemik-erimesi.16/
Azalan östrojen üretimi, menopoz sonrası kadınları osteoporoz ve kalça kırıklarına karşı daha duyarlı hale getirmektedir. Kalça kırığı hastalarının yaklaşık %70’ini kadınlar oluşturmaktadır.
Kalça Kırığı Önlenebilir mi?
Kalça Kırığını Önlemek İçin Ne Yapılmalıdır?
Kalça kırığının önlenmesi, tedavi edilmesinden daha arzu edilen bir durumdur. Kırığın önlenmesine yönelik öneriler, osteoporozun önlenmesine yönelik tavsiyelere benzer.
- Yeterli miktarda D vitamini ve kalsiyum tüketmek
- Süt, süzme peynir, yoğurt, sardalya ve brokoli gibi kalsiyum açısından zengin besinler tüketmek
https://drhanifiucpunar.org/makaleler/kemik-ve-eklem-sagligi-icin-en-iyi-takviyeler-nelerdir.62/
- Osteoporoz açısından yüksek risk grubundaysanız kemik yoğunluğu testi yaptırmak
- Yürüyüş, koşu veya doğa yürüyüşü gibi düzenli ağırlık taşıma egzersizleri yapmak
- Egzersiz programlarıyla kas gücünü ve dengeyi geliştirmek
- Doktorunuz tarafından reçete edildiği şekilde kemik kaybını önleyen veya kemik yapımını destekleyen ilaçları kullanmak
Kırık geçirmiş hastalar ek kırıklar açısından yüksek risk altındadır. Bir kez kırık geçirdikten sonra ikinci bir kırık yaşama riski artar. Karşı kalça, el bileği, bel ve omuz kırıkları bunların en sık görülenleridir.
Düşmeyi Önlemek
Yaşlılarda görülen kalça kırıklarının çoğu, genellikle ev içinde ve düz bir zeminde yürürken düşme sonucu meydana gelir.
Bu tür kazaları önlemek için:
- Merdivenleri ve zeminleri elektrik kabloları gibi takılma riski oluşturabilecek eşyalardan arındırın.
- Küvetin yanına kaymaya dayanıklı paspaslar yerleştirin.
- Küvete tutunma barları taktırın.
- Gece lambalarını yatak odasından banyoya giden yolu aydınlatacak şekilde konumlandırın.
- Halıların kaymasını önlemek için kaymaz taban veya destek kullanın.
- Sabit olmayan mobilyalardan ve güvenli olmayan basamaklı merdivenlerden kaçının.
- Görme yetinizi kontrol ettirmek ve görme kayıplarını tedavi ettirmek için her yıl göz doktoruna başvurun.
Kalça Kırığı Teşhisi Nasıl Konulur?
Kalça kemiğinde tek bir kırık veya birden fazla kırık oluşabilir. Ayrıntılı tıbbi öykü ve fizik muayeneye ek olarak doktorunuz aşağıdaki görüntüleme yöntemlerinden yararlanabilir:
- Röntgen
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
Kalça Kırığı Tedavisi
Kalça Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Modern tıbbi bakımda kalça kırığı tedavisi hemen her zaman ameliyatla yapılır. Hastanın anestezi almaya hiçbir şekilde uygun olmadığı durumlarda ameliyatsız takip düşünülebilir.
Amaç, hastanın ağrısını kısa sürede azaltmak ve mümkün olan en erken zamanda ayağa kalkmasını sağlamaktır.
“Zaten ayağa kalkamayan annemiz veya babamız var, yine de ameliyat gerekli mi?” sorusu sıklıkla sorulur. Çoğu durumda cevap evettir.
Hastanın ağrısının azalması, oturabilmesi ve kişisel bakımının yapılabilmesi hem hasta hem de bakım veren açısından önemlidir.
Yatak yaralarından, akciğerde sıvı birikmesinden, kabızlıktan ve idrar yolu enfeksiyonlarından korunmanın temel yollarından biri hastaya hareket kazandırmaktır.
Kalça Kırığı Ameliyatı Ne Zaman Yapılmalıdır?
Kırık sonrasında hastaneye yatış yapılır. Hastanın genel sağlık durumu düzeltilmeye çalışılır ve anestezi almaya uygun olduğu en erken dönemde ameliyat edilmesi hedeflenir.
Ameliyatın gecikmesi kırığın kaynamasında doğrudan problem oluşturmayabilir. Ancak hareketsiz kalmaya bağlı olarak hastanın akciğer ve kalp hastalıkları olumsuz etkilenebilir ve pıhtı atma riski artabilir.
Kalça Kırığı Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
Kalça kırığı ameliyatı yaklaşık bir saat sürer.
Anestezi hazırlığı ve anestezinin etkisinin ortadan kalkma süresi hastadan hastaya değişebilir.
Kalça Kırığında Kullanılan Malzemeler
Hastaların büyük çoğunluğu tekrar ayağa kalkabilmek için ameliyata ihtiyaç duyar.
Kalça kırığı ameliyatında kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
- Kısmi kalça protezi
- Total kalça protezi
- Kırığın plak ile sabitlenmesi
- Kırığın vidalarla sabitlenmesi
- Kırığın uyluk kemiği içine yerleştirilen bir çivi ile sabitlenmesi
Bu yöntemlerden hangisinin kullanılacağı, hastanın genel sağlık durumuna ve kırığın şekline göre belirlenir.
Kalça Kırığı Sonrası Yaşlı Hastalarda Görülen Problemler ve Çözümleri
Hafıza Kaybı ve Deliryum
Kalça kırığı olan kişilerin yaklaşık yarısında önceden var olan hafıza sorunları bulunabilir. Kırığa bağlı travmaya ikincil olarak hafıza kaybı geçici şekilde derinleşebilir.
Deliryum olarak adlandırılan bu durumda hasta nerede olduğunu unutabilir ve yakınlarını tanımakta zorlanabilir.
Sağlık personelinin önceden var olan hafıza sorunlarının ve demansın farkında olması önemlidir. Böylece kendilerine ne olduğunu anlamakta zorlanan hastalara uygun destek sağlanabilir.
Kalça Kırığı Sonrası Süreç ve Taburculuk
Eve Gidebilecek miyim ve Ne Kadar Sürede Taburcu Olabilirim?
Hastanede geçirmeniz gereken süre;
- Ameliyat öncesindeki hareketlilik düzeyinize,
- Genel sağlık durumunuza,
- Ameliyat sonrası ilerlemenize,
- Evde sağlanabilecek desteğe
bağlı olarak değişir.
Bazı hastalar beş ila yedi gün sonra hastaneden ayrılabilecek kadar iyi durumdayken bazı hastaların daha uzun süre bakıma ihtiyacı olabilir.
Hastaneden ayrılma süresi ortalama 16 güne yaklaşabilir. Bu sürelere hastaya yürümeyi öğretme süreci de dahildir.
Ne yazık ki hastaların küçük bir bölümü kalça kırığından sonraki ilk ay içinde hayatını kaybedebilir. Ancak bu durum çoğu zaman hastanın kırık öncesindeki genel sağlık durumunun iyi olmamasını yansıtır.
Ülkemizde rehabilitasyon hizmetleri her zaman istenilen düzeyde olmayabilir. Bu nedenle bazı hastalar evde yaşamaya tamamen hazırlanmadan taburcu edilebilmektedir.
Hastaneden Çıktıktan Sonraki Kontroller
Kalça kırığının cerrahi tedavisi günümüzde oldukça başarılıdır. Bu nedenle bazı hastaların sık ortopedi polikliniği kontrolüne ihtiyacı olmayabilir.
Hastaneniz, ameliyat ve rehabilitasyon sonrası ilerlemenizi değerlendirmek amacıyla birinci ve dördüncü aylarda sizinle iletişime geçebilir.
Ayrıca kalça kırığından sonra başlanan kemik güçlendirici tedavilerin devam edip etmediği de değerlendirilmelidir.
Kendi pratiğimde hastayı ameliyat sonrası birinci ve ikinci ay kontrollerinde görmek istiyorum. On beşinci gündeki dikiş aldırma kontrolünde ortopedi muayenesinin her zaman şart olmadığını düşünüyorum.
Anahtar Kelimeler
Kalça kırığı ameliyatı sonrası iyileşme süresi, yaşlılarda kalça kırığı ameliyatı sonrası ölüm, kalça kırığı ameliyatı kaç saat sürer, kalça kırığı belirtileri, düşme sonucu kalça kırığı, yaşlılarda kalça kırığı neden öldürür, düşme sonucu kalça kırığı belirtileri, 65 yaş üstü kalça kırığı, 80 yaş üstü kalça kırığı ameliyatı, yaşlılarda kalça kırığı iyileşir mi, kalça kırığı alçıya alınır mı, yaşlılarda kalça kırığı ölüm riski, 95 yaşında kalça kırığı, yaşlılarda kalça kırığı belirtileri, kalça kırığı ameliyatı sonrası süreç, kalça kırığı ne kadar sürede iyileşir, kalça kırığı olan hasta oturabilir mi, yaşlılarda kalça kırığı ameliyatsız tedavi, kalça kırığı ameliyatsız iyileşir mi.
Bölgedeki Hastalarımıza Özel Bilgilendirme
Bursa merkezli kliniğimiz, Bilecik, Kütahya, Eskişehir, Balıkesir, Çanakkale, Yalova ve İstanbul’dan gelen hastalarımız için kolay ulaşılabilir bir konumdadır.
Tüm Marmara Bölgesi’nden gelen hastalarımız, ameliyat ve tedavi süreçlerinde ulaşım ve kontrol açısından herhangi bir zorluk yaşamadan merkezimize ulaşabilmektedir.
Modern ortopedi ve travmatoloji cerrahisi yöntemleriyle bölge genelinde omurga cerrahisi, eklem protezleri, sporcu cerrahisi ve travma tedavileri alanlarında hizmet vermekteyiz.
Hekim Bilgileri
Prof. Dr. Hanifi Üçpunar
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Tıp Fakültesi: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi (İngilizce)
Uzmanlık: Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Üst İhtisas (Fellowship): Omurga Hastalıkları Cerrahisi
Doçentlik: Baltalimanı Kemik Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi – Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği
İletişim ve Randevu
WhatsApp: 0507 220 62 32
E-posta: hanifiucpunar@gmail.com
Online Randevu: drhanifiucpunar.org/randevu-al
